یکشنبه سی ام آذر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (13) مراسم عروسی مولانا

Mevlana or Rumi is one of the most famous Persian language poets who was born in Balkh (Afghanistan) and died in Konia. He was one the first relativist who believed there are a lot of ways to get to beloved (target). He was the disciple of Shams Tabrizi and his translated poems are well known in the world (especially in America). 17th December was his date of death and special ceremony was held near of his tomb.

سالگرد از دنیا رفتن مولانا هر سال در 17 دسامبر در شهر قونیه ترکیه طی مراسم خاصی برگزار می‌شود. چون مردم بر این باورند که مولانا در این شب به معشوق خودش، خداوند رسید، بنابراین به جای عزاداری برایش جشن می‌گیرند و از همین رو نام عروسی (عرس) بر آن نهاده‌اند. حتی برخی گویا بر این باورند که اگر هفت بار در این ایام دور آرامگاه مولانا بگردند، مانند آن است که حج به جا آورده‌اند. این مراسم بین سه تا پنج روز به درازا می‌کشد و در محل نخستین دیدار مولانا و شمس نیز چراغی روشن می‌شود و راهپیمایی‌ای به نام «راهپیمایی عشق» هم صورت می‌گیرد. شب هم در مرکز فرهنگی مولانا که تقریباً به فاصله چندصدمتری از آرامگاه وی ساخته شده، رقص سماع انجام می‌دهند. ابتدا قرآن تلاوت می‌شود، چند بیتی از مثنوی خوانده و تفسیر می‌شود و سپس «نعت شریف» که شعری از مولانا است خوانده شده و هم‌زمان با نواخته شدن موسیقی عرفانی، سماع‌زن‌ها وارد میدان می‌شوند. ورودشان به میدان سماع، چگونگی گام‌برداشتن‌های‌شان و چگونگی سلام و سماع و علت و تعداد هر کدام بحث مفصلی است. یک چرخش دارند به نام «چرخش سلطان ولد» که دور میدان می‌گردند و به یکدیگر سلام می‌دهند. یک سماع هم دارند که چهار دور است و با دست‌بوسی و اجازه پیر یا «شیخ افندی» آغاز می‌شود.

پی‌نوشت: به دلیل کلاسهایم نتوانستم 17 دسامبر به قونیه بروم و بخش نخست مراسم را ندیدم. بنابراین باقی این تصاویر را می‌گذارم.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:14 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه بیست و پنجم آذر 1393

نژادپرستی یک رسانه نسبت به مهاجرین افغانستانی

My critical essay at Ensaf News about another Iranian News Agancy which wrote an report against the migrant Afghans in Iran.
امیر هاشمی مقدم، ایران‌شناس در یادداشتی برای انصاف نیوز نوشت: چند روز پیش (در تاریخ 17 آذر 1393) گزارشی به قلم «محمد شرافت» بر روی خروجی خبرگزاری فارس (به شماره خبر 13930917000022) قرار گرفت با عنوان «فارس گزارش می‌دهد: جولان افغانها در دماوند» که البته مانند بسیاری از گزارش‌ها و اخبار دیگر، پس از چند روز بدون هیچ توضیحی از روی خروجی برداشته شد. در این گزارش به بدترین شیوه ممکن به افغانستانی‌های ساکن این شهرستان حمله کرده و آنان را معضل اصلی این شهرستان نامیده بود...
یادداشتم در نقد گزارش غیرحرفه‌ای خبرگزاری فارس علیه افغانستانی‌ها که به‌عنوان تیتر نخست انصاف‌نیوز کار شد...

ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 2:46 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و دوم آذر 1393

نخبگان مهاجری که از دست دادیم...

Recep Tayyip Erdogan gave the citizenship of Turkey to a Syrian teenage pıanıst, Assad Tambi a few days ago. I compare this treatment with our treatment in Iran with the Afghan immigran elites.
رسانه‌های ترکیه چند روز پیش اعلام کردند که اردوغان نه تنها مسقیماً برای اسد تمبی، پیانیست 16 ساله سوریه‌ای که در پی ناآرامی‌های این کشور به ترکیه رفته، فرمان اعطای تابعیت صادر کرده، بلکه خودش شخصاً با وی تماس گرفته و این خبر را به او داده است.
به احتمال زیاد این نخبه موسیقی در مسابقات بین‌الملی موسیقی که در روزهای آینده در روسیه برگزار خواهد شد، به نمایندگی از ترکیه شرکت کند.
دارم این رفتار را با رفتار صدها نخبه افغانستانی که در پی ناآرامی‌های کشورشان به ما پناه آوردند و ما بیشترشان را یا از کشور اخراج کرده و یا هرگز تابعیتی به‌شان اعطا نکردیم مقایسه می‌کنم. برخی‌شان مانند قهار عاصی، شاعر پرآوازه فارسی‌سرای افغانستانی همین که به افغانستان برگشتند، کشته شدند؛ برخی دیگرشان توسط دیگر کشورهای توسعه‌یافته جذب گردیدند و بسیاری‌شان هم سرمایه‌های فکری و ذهنی و توانایی‌های‌شان برای همیشه به هدر رفت.


برچسب‌ها: افغانستان, ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:10 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه هجدهم آذر 1393

اعطای بورس دانشگاهی و اخراج دانش‌آموزان افغانستانی

My essay in the one of Iranian News Agencies about Iran’s scholarship for the Afghans students.

فرارو: امیر هاشمی مقدم: خبر اگرچه کوتاه، اما امیدوارکننده و شادی‌بخش بود. وزیر جدید علوم در نخستین روزهای حضورش در این وزارتخانه، در دیدار با هیئت بلندپایه‌ای که به همراه محمد محقق به ایران آمده‌اند، قول داده که ایران نه تنها سالانه 500 بورس تحصیلی به دانشجویان افغانستانی می‌دهد، بلکه استادان و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌های افغانستان نیز می‌توانند در قالب فرصتهای مطالعاتی به دانشگاه‌های ایران بیایند...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان, ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:55 |  لینک ثابت   • 

شنبه پانزدهم آذر 1393

بازار داغ کلیپهای توهین‌آمیز به اتباع افغانستانی

My essay In the one of Iranian News Agencies about one clip which made in Iran against the poor Afghan migrants

فرارو: امیر هاشمی مقدم

اخیراً کلیپی دیگر از توهین یک افسر نیروی انتظامی به مهاجران غیرقانونی افغانستان که در ایران دستگیر شده‌اند در شبکه‌های اجتماعی و اینترنت پخش شد که هیچ نشانی از انسانیت در آن دیده نمی‌شود. برخوردهای توهین‌آمیز این افسر با دستگیرشدگان در حدی است که شخصیت ایشان را به بدترین وجه ممکن خُرد می‌کند...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:39 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه سیزدهم آذر 1393

Persian words in the Turkish language

پرده‌داری می‌کند در قصر قیصر عنکبوت / بوم، نوبت می‌زند بر تارم افراسیاب

It means that now the power shifted to Afrasiyab (one of the mythological ancestors of Turks), while the spiders are spinning the cobweb in the Constantin palace.

This Persian poem has been said by Sultan Mehmet II in 1453, when he conquered Constantinople (Istanbul). Almost all of the Ottoman Sultans have said Persian poems; especially Sultan Suleyman who wrote a Persian poem book. Persian language was the artistic language in the Ottoman court,


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: ترکیه, تاریخ
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 20:44 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه یازدهم آذر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (12) حمل و نقل

About transportaion in Turkey

جابجایی‌ها در ترکیه توسط هواپیما، قطار، اتوبوس، مترو، تراموا، کشتی (برای شهرهای ساحلی همچون استانبول) و تاکسی صورت می‌گیرد. به دلیل بهای بالای بنزین در این کشور (هر لیتر 5 لیره یا حدوداً 7500 تومان)، کرایه زیاد است. برای نمونه مسیر آنکارا-استانبول (453 کیلومتر، تقریباً برابر با مسیر تهران-اصفهان) با قطار سریع‌السیر (4ساعته) 70 لیره و اتوبوس (6ساعته) 45 لیره. تاکسی دربست درون‌شهری هم بسته به نوع مسیر ممکن است بین 20 تا 200 لیره (30 تا 300 هزار تومان) کرایه بگیرد. پس از لندن، استانبول دومین شهر دنیا بود که دارای شبکه مترو شد. مترو در آنکارا نیز زودتر از تهران راه‌اندازی گردید. به‌دلیل فاصله کوتاه بین حرکت یک مترو با متروی بعدی، ازدحام و فشار برای سوار شدن یا در خودِ مترو، کمتر از ایران است. همچنین در استانبول تراموا (مترویی که ریل‌اش روی زمین و وسط خیابان است) هم وجود دارد. اتوبوس‌های درون‌شهری و نیز مینی‌بوسهایی که دلموش (Dolmuş) نامیده می‌شوند برای جابجایی مسافران درون‌شهری در نظر گرفته شده است. اما بلیط اینها به نسبت ایران بسیار گران است (در استانبول 4 لیره (6هزار تومان) و در آنکارا 2.6 لیره (3.900 تومان) برای بلیط تک‌سفره که برابر با پول 17 تا 11 بلیط تک‌سفره در تهران است). با این وجود از ساعت 12 شب به بعد به دلیل تعطیلی مترو و بسیاری از خطوط اتوبوس و دلموش، برای بسیاری از مسیرها مجبورید از تاکسی استفاده کنید. در کنار اینها کشتیهای کوچک و بزرگ مسافران شهرهای ساحلی را جابجا می‌کنند که برخی‌شان کرایه مناسبی می‌گیرند. برای نمونه فاصله یک ساعته بین استانبول تا جزیره بیوک را می‌توانید با 10 لیره رفته و برگردید.

پی‌نوشت: خرید کارت مترو باعث می‌شود بهای بلیط کمی ارزان‌تر شود (2لیره در آنکارا) و کارتهای ویژه دانشجویان، باز هم کمی ارزان‌تر از این می‌شود (1.5 لیره در آنکارا).


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:2 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه پنجم آذر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (11) رفتارشناسی ترکیه‌ای‌ها با جانوران خیابانی

In this essay (that published in “Anthropology and Culture”) I wrote some details about the Turks laws and behavior with the pets street and I showed that it’s very better in comparative with Iran.

این یادداشت را در وب‌سایت "انسان‌شناسی و فرهنگ" منتشر کردم. برای دیدن تصاویری درباره وضعیت جانوران خیابانی در آنکارا، این فایل را دانلود کنید.

در حالی‌که در ایران سگهای خیابانی توسط نهادهای اجرایی به روشهایی بی‌رحمانه کشته شده و باقیمانده آنها در کنار گربه‌های خیابانی توسط بسیاری از مردم مورد آزار و اذیت قرار می‌گیرند، در کشور همسایه‌مان ترکیه، اوضاع بسیار متفاوت است. در جریان سفری که سال پیش به افغانستان داشتم، شیوه برخورد مردم این کشور با پرندگان آزاد...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: ترکیه, محیط زیست و حقوق حیوانات
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 1:2 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه دوم آذر 1393

در حاشیه ساخت بزرگترین مرکز وهابیت در افغانستان توسط عربستان

My essay in one of Iranian News agencies about the contract to build the bıggest Islamic center in Afghanistan, by Saudi Arabia.

فرارو- امیر هاشمی مقدم؛ دیروز عبدالرحمان الغاصب، سفیر عربستان سعودی در افغانستان اعلام کرد که دولت این کشور برای ساخت بزرگترین مرکز آموزشهای اسلامی در افغانستان، قراردادی را با دولت این کشور امضا کرده و برای اجرایی شدن آن، یک «چک سفیدامضاء» به دولت افغانستان داده است. برخی از اطلاعاتی که درباره این مرکز آموزش اسلامی منتشر شده بدین قرار است...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان, دینی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 12:59 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و چهارم آبان 1393

چرا مردان خیانت می‌کنند؟

Why the men betray? (I published this article in the “Iranian philosophy house” 2 years ago and tried to find anthropological reasons for it).

این نوشتار را دو سال پیش در وب‌سایت خانه فلسفه منتشر کردم و در آن تلاش کردم که با استفاده از تئوریها و تاریخ انسان‌شناسی، دلایل این امر را توضیح دهم...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: آسیب شناسی جنسی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 14:23 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه نوزدهم آبان 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (10) آتاترک


امروز ساعت 9:05 صبح، یک دقیقه سکوت در ترکیه حکم‌فرما بود، به مناسبت سالگرد مرگ بنیانگذار این کشور. در ترکیه تقریباً همه (چه اسلامگرا باشند و چه سکولار) با احترام بسیار از وی یاد می‌کنند. تصویرهای متعدد او را نه تنها در همه ادارات، بلکه در بسیاری از خانه‌ها نیز می‌توان دید (مواردی را هم دیده‌ام که تصویر کوچک وی را بر سینه سنجاق کرده بودند). آتاترک به معنای پدر ترکها، نام کاملش مصطفی کمال پاشا، در سال 1881 در یکی از شهرهای شمالی یونان کنونی (که در آن زمان بخشی از امپراتوری عثمانی بود) به دنیا آمد. وی ابتدا به خدمت ارتش درآمد و کم‌کم به فرماندهی رسید؛ تا جایی که در سال 1914 در جنگ معروف «چناق قلعه» فرمانده سپاهی شد که جلوی پیشروی سپاه بریتانیا و فرانسه ایستاد و نگذاشت استانبول تصرف شود. وی یکی از اعضای گروه «ترکهای جوان» بود که هم احساسات ناسیونالیستی‌شان بر پایه زبان ترکی بسیار قوی بود و هم خواهان اصلاحات در کشور بودند. وی نهایتاً به جدایی بخشهای وسیعی از خلافت عثمانی رضایت داد و ترکیه مستقل را به رسمیت شناخت. در 1923 جمهوری ترکیه را بنا نهاد و تا 1938 که از دنیا رفت، همچنان رئیس‌جمهور بود. بسیاری از اقداماتی که رضاشاه در ایران انجام داد (همچون کشف حجاب، گسترش پوشاک غربی، سرکوب عشایر و تقویت ملی‌گرایی)، با الگو گرفتن از وی بود (این دو ارتباط خوبی با یکدیگر داشتند). آرامگاه وی در آنکارا که به «آنت کابیر» معروف است، به قول یکی از دوستان بیشتر به معبد شبیه است تا مقبره. در کتابخانه این آرامگاه بیش از 3.300 کتاب که درباره آتاترک نوشته شده نشانم دادند.
پی‌نوشت: البته معمولاً اقلیتهایی مانند کردها و ارمنیها با وی میانه‌ای ندارند. همچنین در قانون اساسی ترکیه توهین به وی مجازات دارد که عملاً راه را بر انتقاد از وی بسته است.

برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 19:54 |  لینک ثابت   • 

جمعه شانزدهم آبان 1393

وقتی خون افغانستانی‌ها برای امام‌حسین هم بی‌رنگ است!

فرارو؛ امیر هاشمی مقدم؛ چند سالی است برای پیشگیری از رایج شدن بدعت نکوهیده قمه‌زنی در روز عاشورا، بسیاری از علما و از جمله رهبر انقلاب اعلام کرده‌اند مردم در این روز به مراکز انتقال خون رفته و خون اهدا کنند. این پیشنهاد سنجیده، مورد پسند بسیاری از مردم قرار گرفت و همه ساله در روزهای نزدیک به عاشورا و به‌ویژه در خود این روز، جداگانه یا گروهی به مراکز انتقال خون مراجعه کرده و خون خود را اهدا می‌کنند. این خون در مواقع نیاز در اختیار بیماران و نیازمندان قرار می‌گیرد....


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 20:45 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه چهاردهم آبان 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (9) ظاهر زنان و دختران

دختران و زنان در این کشور آرایش نمی‌کنند. عمدتاً حتی کمترین نشانی از آرایش بر چهره‌شان نیست. اما به‌طور استثنایی می‌توان کسانی را دید که کمی آرایش بر چهره دارند (البته در مقایسه با زنان و دختران ایرانی، هیچ است). برخی‌شان با حجاب کامل (روسری و مانتو یا روسری و پیراهن) هستند و برخی دیگر ممکن است دامن کوتاه بدون جوراب یا شلوار به پا داشته باشند. در مواقع گرم، بسیاری‌شان تی‌شرتهایی می‌پوشند که روی شانه‌ها سوراخ بزرگی دارد و شانه‌شان از سوراخ بیرون می‌آید. تعداد دخترانی که بینی (یا ندرتاً دیگر بخشهای صورت)شان را سوراخ کرده و تزئینات و جواهراتی که به آن هزما (Hızma) می‌گویند به خودشان نصب می‌کنند قابل توجه است. اما عمل جراحی بینی و... هم بین‌شان جایی ندارد. در کنار دختران دارای تناسب اندام، زنان و دختران بسیاری را می‌توان دید که تپل، چاق و یا بسیار چاق هستند. به‌طور کلی زنان و دختران این کشور عمدتاً موهای‌شان را می‌گذارند بلند باشد. زن بلوند در بین‌شان زیاد است و هرچه به سمت غرب این کشور بروی، به‌واسطه نزدیکتر شدن به اروپا، چهره‌های اروپایی هم بیشتر می‌شود.

پی‌نوشت: حس زیباشناختی یک امر نسبی است؛ اما به نظرم و با معیارهای امروز جهانی که دارد به یکدیگر نزدیک می‌شود، دختران ایرانی حتی بدون عمل زیبایی و آرایش هم زیباتر از دختران ترکیه هستند؛ هرچند در این زمینه با دوستانم که اهل دیگر کشورها هستند تفاهم نداریم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 19:45 |  لینک ثابت   • 

جمعه نهم آبان 1393

دوستان افغانستانی، تفرقه چرا؟

چندی است شوربختانه در صفحات و شبکه‌های اجتماعی هم‌تباران افغانستانی رایج شده که هر حرکت منفی‌ای در ایران را به خودشان ربط بدهند. مثلاً اگر دو نفر ایرانی در خیابان با یکدیگر دعوا می‌کنند، آن کسی که کت می‌خورد را افغانستانی معرفی کرده و بدین واسطه می‌خواهند نشان دهند که افغانستانی‌ها در ایران مورد ستم واقع می‌شوند. در اینکه در ایران در این سالها بر افغانستانی‌ها ستم‌های بسیاری وارد شده تردیدی نیست. اما راهش این نیست که واقعیت را تحریف و جعل کرد...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 21:22 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه هفتم آبان 1393

کوتاه‌نوشتهایی از ترکیه (8) عید جمهوریت

امروز، یعنی 29 اکتبر یا ماه «اِکیم» در تقویم ترکیه‌ای‌ها، روز جمهوریت نام گرفته و تعطیل است. این روز به دلیل اعلام جمهوری از سوی آتاتورک و تصویب آن از سوی مجلس * در سال 1923 (91 سال پیش) که ریاست جمهوری خود آتاتورک را در پی داشت، هر ساله جشن گرفته می‌شود. تا پیش از آن، ترکیه بخش مرکزی سرزمینهای عثمانی بود که بر قسمتهای زیادی از خاورمیانه و شمال افریقا تسلط داشت. اما در جنگ جهانی اول شکست خورد و مورد تهاجم انگلیس و فرانسه قرار گرفت که در این میان بخشهای زیادی از سرزمینهای زیر سلطه عثمانی از آن جدا شده و به استقلال رسید. در این میان آتاتورک فرماندهی جنگها در دفاع از سرزمین ترکیه کنونی را بر عهده گرفت و موفق شد ترکیه را به‌عنوان کشوری مستقل به استقلال برساند. چند ماه پس از این تاریخ هم خلافت عثمانی برای همیشه رخت بر بست. آتاتورک با لائیک اعلام کردن جمهوری ترکیه، قدرت اسلامگرایان را گرفت و حتی مسجد ایاصوفیه که محل اختلاف مسلمانان و مسیحیان بود را به موزه تبدیل کرد. هر سال در این روز، پرچم ترکیه و تصویر بزرگ آتاتورک از ساختمانهای دولتی و بسیاری از خانه‌ها آویزان می‌شود و مردم بسیاری با پرچم‌های ترکیه به خیابان می‌آیند. همین الآن هم از بالای خوابگاه‌مان هواپیماهای نظامی در حال مانور هستند. گوگل هم در این روز، لوگوی خود را به پرچم ترکیه تغییر داده است (دست‌کم در ترکیه که من اینگونه می‌بینم).

پی‌نوشت: چند سالی است معمولاً در این روز بین پلیس و طرفداران احزاب مخالف دولت اسلامگرای آقای اردوغان (همچون حزب جمهوریخواه خلق) که معتقدند سیاستهای دولت علیه دستاوردهای نظام جمهوریت ترکیه و کمال آتاتورک بوده و به تضعیف جمهوریت ترکیه می‌انجامد، درگیری رخ می‌دهد.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 15:35 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه ششم آبان 1393

دیوار کوتاه افغانستانی‌های ساکنِ ایران

فرارو - امیر هاشمی مقدم؛ دیروز مصاحبه فرماندار کرمان با خبرگزاری مهر را که بر لزوم عدم به کارگیری اتباع افغانستان در امور مرتبط به امور غذایی تأکید کرده بود، خواندم و افسوس خوردم که دوباره مسئولی بدون استناد، یک‌راست رفته سراغ دیوار کوتاه افغانستانی‌های ساکن ایران. پیش از اینکه وارد بحث اصلی شوم، لازم است به این نکته اشاره کنم بخشی از حساسیتهایی که به حضور انبوه افغانستانی‌ها در این استان نشان داده می‌شود، ناشی از تعداد بالای آنها است...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان, استان کرمان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 21:25 |  لینک ثابت   • 

شنبه سوم آبان 1393

کوتاه‌نوشتهایی از ترکیه (7) احوالپرسی

ترکیه‌ای‌ها هنگامی که به یکدیگر می‌رسند، معمولاً «مِرحبا» و گاهی نیز اصطلاحات «سلام» یا «سلام علیکم»، گون‌آیدِن (Günaydın) یا ایی گونلر (iyi günler= به‌عنوان صبح بخیر)، ایی آکشاملار (iyi akşamlar= عصر بخیر)، ایی گجلر (İyi geceler= شب خوش) به کار می‌برند. سپس با هم دست داده و اگر دوست نزدیک باشند، بسته به اینکه جنسیت‌شان یکی باشد یا نه، با هم روبوسی‌های متفاوتی می‌کنند. به این صورت که اگر جنسیت‌شان متفاوت باشد (یک پسر و یک دختر) و یا هر دو نفر دختر باشند، به‌طور عادی روبوسی می‌کنند (در این حالت معمولاً دختران دستان‌شان را به‌طور کامل دور گردن طرف مقابل، چه پسر باشد و چه دختر، حلقه می‌کنند)؛ اما اگر هر دو پسر یا مرد باشند، یک‌بار گوشه چپ سرشان را به آرامی به هم می‌زنند و بار دوم گوشه سمت راست سرشان را. نام این کار هم «توکوشتورماک» (tokuşturmak) است. برای بیگانه‌ها، مثلاً ما ایرانی‌ها دیدن این شیوه دست و روبوسی بسیار جالب است. هنگام خداحافظی هم اصطلاحات گوله گوله (güle güle) و هشچاکال (Hoşçakal= خدانگهدار) یا گوروشوروز (görüşürüz= بعداً می‌بینم‌تان یا به امید دیدار) بیشترین کاربرد را دارد.

پی‌نوشت: البته دانشجویانی که در ترکیه درس می‌خوانند هم به‌واسطه ارتباط زیادی که با دانشجویان ترک دارند، این شیوه توکشوتورماک را فرا گرفته و به کار می‌بندند.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:19 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه سی ام مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (6) دستشویی

دستشویی‌های ترکیه دو دسته‌اند: توالت فرنگی‌ها و آنهایی که شبیه دستشویی‌های رایج در ایران‌اند. اما این دسته دوم (که شوربختانه همه توالتهای خوابگاه ما از این دسته است و با این اوصاف، فاتحه زانوهایم در این چند سال خوانده است) از چند جهت با توالتهای ایرانی تفاوت دارند. نخست اینکه سوراخ آنها به جای آنکه در انتهای سنگ دستشویی باشد، تقریباً در وسط است (هدف‌گیری بسیار دقیق انجام می‌شود)؛ دوم و مهمتر آنکه به جای شیلنگ یا آفتابه، از نوعی پارچ ساده و کوچک استفاده می‌کنند. برای ایرانی‌هایی که عادت به استفاده از آفتابه دارند، به کار بردن این پارچ‌ها بسیار دشوار است؛ چه اینکه آب را به جای آنکه آرام آرام از لوله باریک بیاورد، به یکباره می‌ریزد. خیلی زمان لازم دارد تا بتوان شیوه کاربرد این پارچ‌ها را آموخت.

پی‌نوشت: هرچند در این مدت شیوه استفاده از این پارچها را آموخته‌ام، اما این بار که به ایران آمدم، یک آفتابه با خودم به ترکیه می‌آورم تا این وسیله را در راستای اشاعه فرهنگی به آنها معرفی کنم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:4 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و هفتم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (5): زبان

کشوری که به جز ترکی هیچ زبان دیگری به درد شما نمی‌خورد. به جز درصد بسیار اندکی از کارمندان برخی فرودگاه‌ها در شهرهای بزرگ و برخی فروشندگان در شهرهای توریستی همچون استانبول که دست و پا شکسته انگلیسی سخن می‌گویند، کسی دیگر انگلیسی نمی‌داند؛ حتی دانشجویانش (البته به دلیل حضور تعداد بسیار زیادی از ترکیه‌ای‌ها در کشور آلمان، برخی از مردم این کشور آلمانی را تا حدودی می‌دانند). تابلوهای راهنمای این کشور هم تنها به زبان ترکی است. کسی که ترکی نداند بدون تردید در این کشور با مشکل روبرو خواهد شد. ترکیه با حمایت و ترویج زبان ترکی در سراسر دنیا (در بیش از یکصد کشور مدارس ترکیه وجود دارد که کلیه هزینه‌های دانش‌آموزان را پرداخت می‌کند و در کنارش زبان ترکی را هم آموزش می‌دهد) و همچنین ارائه بورس تحصیلی به دانشجویانی از ده‌ها کشور گوناگون، دارد زبان ترکی را به یک زبان پر کاربرد تبدیل می‌کند. دانشجویان بورسیه باید در یکسال نخست زبان ترکی را به‌واسطه حضور دائمی در کلاسهای آموزش ترکی (پنج روز در هفته و هر روز 6 ساعت) به خوبی فرا بگیرند. به نظر می‌آید سیاست دولت ترکیه این باشد که دیگران باید ترکی بدانند نه اینکه ترکها زبان دیگران را. در آغاز تأسیس جمهوری ترکیه توسط آتاتورک، تلاشهای گسترده‌ای صورت گرفت تا این زبان را از واژه‌های بسیاری که از زبانهای عربی و فارسی وام گرفته، پاک کنند.؛ اما همچنان می‌توانید تعداد زیادی واژه فارسی و غربی پر کاربرد در آن بیابید.

پی‌نوشت: این تصویر، پوستر چهارمین همایش بین‌المللی «زبان جهانی ترکی» است.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 15:29 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و چهارم مهر 1393

کوتاه‌نوشتهایی از ترکیه (4) روابط عاطفی

این تصویر را چند روز پیش در نزدیکی میدان مرکزی آنکارا، کیزلای (Kizilay) گرفتم. پسری رفته بود روی یک جرثقیل بلند و می‌خواست خودش را بیندازد پایین. یک نوشته بزرگ هم در دست داشت که روی آن نام "مریم" را نوشته بود. گویا عشقش رهایش کرده و حالا او هم تهدید کرده که یا باید مریم برگردد و یا خودش را می‌اندازد پایین. کلی مأمور پلیس و آتش‌نشانی هم که خیابان را مسدود کرده بودند، تلاش داشتند او را منصرف کنند.

این مقدمه را نوشتم تا توضیح کوتاهی درباره روابط عاطفی بین دو جنس مخالف در ترکیه بدهم. ترکیه‌ای‌ها، به‌ویژه جوانان‌شان در روابط عاطفی آزادند. بنابراین دیدن صحنه‌هایی مانند نوازش کردن یا بوسیدن یکدیگر در مترو، اتوبوس، پارک، حیاط یا حتی کلاس دانشگاه (البته وقتی استاد نیست) امری بسیار طبیعی است. بخش عمده‌ای از این پدیده نتیجه چندین دهه زمام‌داری حکومتهای لائیک در این کشور بود و بخشی هم اثرپذیری از ارتباطات گسترده‌ای که با کشورهای غربی و اروپایی دارند. خوابگاه‌های دانشجویی هم تا سال 2013 مختلط بود که دولت اسلام‌گرای اردوغان آنها را تفکیک جنسیتی کرد. البته سیاستهای این دولت به‌طور محسوس و نامحسوس دارد این روابط را در عرصه‌های دیگر هم کنترل می‌کند که گاهی با واکنشهای دانشجویان و یا احزاب و نمایندگان مخالف روبرو می‌شود.

پی‌نوشت: کلی آدم بیکار پای جرثقیل جمع شده و مشغول فیلمبرداری و عکاسی از این صحنه بودند تا مگر صحنه ناب افتادنش را ضبط کرده و اثر هنری‌شان را بعداً با افتخار به دیگران نشان دهند. این توضیحات را دادم که بگویم این پدیده تنها خاص ایران نیست. دوستی که همراهم بود به اندازه من بیکار نبود و بنابراین توجیهم کرد که بهتر است برویم و نمی‌دانم که خودش را انداخت پایین بالاخره یا نه.


برچسب‌ها: ترکیه, آسیب شناسی جنسی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 20:59 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه بیست و یکم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (3): زازا

زازاها یا «دیملی» (Dimli‌)ها یکی از اقوام کرد ساکن ترکیه (با مرکزیت دیاربکر) هستند که تعدادی از ایشان در ارمنستان و گرجستان نیز زندگی می‌کنند. اصالت ایشان از دیلم در شمال ایران است که بعدها به دیملی تغییر یافته. ساختار زبان‌شان نیز همچنان برخی از ویژگی‌های زبانهای شمالی ایران از جمله گیلکی را حفظ کرده است. گویا حدود یکهزار سال پیش به کردستان ترکیه کوچ کردند. دین‌شان ترکیبی از اسلام، ادیان پیش از اسلام (به‌ویژه زردشتی)، تشیع و برخی باورهای خاص خودشان است. برای همین برخی‌ها آنان را جزو مسلمانان به شمار نمی‌آورند و در نقطه مقابل، برخی دیگر آنان را «علوی» یا حتی «قزلباس» می‌نامند. شباهتهای بسیاری با اهل حق ایران (که به اشتباه علی‌اللهی نامیده می‌شوند) دارند و مانند آنان به تناسخ روح باور داشته و به حصرت علی خیلی ارادت دارند. نوعی رقص را همراه با نواختن ساز «باقلاما» در مکان مقدس‌شان که «جم اَوِ» می‌نامند، انجام می‌دهند (Ev در ترکی استانبولی به معنای خانه است و معنای این اصطلاح می‌شود «جم‌خانه»؛ دقیقاً همان اصطلاحی که اهل حق برای مکان مقدس‌شان به کار می‌برند و در آنجا همراه با نواختن ساز تنبور، نوعی رقص آیینی و عبادی دارند). فشارهای زیادی در طی دوران‌های مختلف بر این قوم وارد شده تا به اسلام رایج بگروند که گرچه مقاومت کردند، اما با رایج شدن رسانه‌ها و ارتباطات زیاد با دیگر مردم، رسوم‌شان کم‌کم دارد محو می‌شود. اردوغان ضمن پذیرش ستمهای تاریخی وارده بر آنان، گفته که چنانچه لازم باشد از ایشان پوزش خواهد خواست.

پی‌نوشت: دانشجویانی که فهمیده‌ام زازا هستند، اطلاعات چندانی ندارند و برخی‌شان هم به دلیل ترس، مایل به صحبت کردن نیستند. به دنبال موقعیت و فرصتی هستم که بتوانم بروم در منطقه‌شان و از نزدیک با فرهنگ‌شان آشنا شوم.


برچسب‌ها: ترکیه, دینی, باورها و رسوم محلی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 18:48 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه هفدهم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (2) سیگار

مصرف سیگار در ترکیه بسیار بالا است. در همه اماکن عمومی می‌توان تابلوهایی دید که کشیدن سیگار را ممنوع اعلام و جریمه هایی برای خاطیان تعیین کرده است. بسیاری از مکانها و ساختمانها خط قرمزی به فاصله چند متری از درب ورودی‌شان کشیده و نوشته‌اند: «Sıgarasız Alan» که یعنی محدوده سیگار ممنوع. اما بیرون از این محدوده‌ها (و ندرتاً درون همین محدوده‌ها هم) افراد زیادی دارند سیگار می‌کشند. پیر، جوان، زن، مرد، دختر، پسر، تحصیل‌کرده و بی‌سواد، مذهبی و سکولار، همه و همه سیگار می‌کشند. آن هم به میزان بسیار زیاد. گاهی چند نخ سیگار را با آتش سیگار قبلی روشن می‌کنند. بهای سیگار در ترکیه به دلیل مالیاتی که روی آن می‌بندند، زیاد است. به‌طور متوسط، یک پاکت سیگار را بین 6 تا 10 لیر (9 تا 15 هزار تومان) می‌خرند (برای نمونه سیگار مارلبرو پاکتی 15 هزار تومان). با این وجود، افراد باز هم نمی‌توانند جلوی سیگار کشیدن خودشان را بگیرند. شما در پارکها، تفریحگاه‌ها، و حتی حیاط دانشگاه شانس کمی دارید که بتوانید روی صندلی‌ای نشسته و دود سیگار نفر کناری آزارتان ندهد.

پی‌نوشت: این روزها در خوابگاه و دانشگاه و سطح شهر آنقدر ناخواسته دود سیگار استنشاق کرده‌ام که به‌طور جدی نگران سلامتی ریه‌هایم هستم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 18:37 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه چهاردهم مهر 1393

کردها: اسوه‌های اخلاقیِ تنها!

اگر تنها به اخبار همین چند ماه اخیر درباره رفتارهای کردها نگاهی بیفکنیم، با اخلاقیات پسندیده بسیاری روبرو می‌شویم: معلم مریوانی که سرش را به خاطر دانش‌آموز سرطانی‌اش تراشید، شکارچیانی که در چندین مورد، به‌صورت تنهایی یا دسته‌جمعی اسلحه‌های خود را شکسته و با شکار خداحافظی کردند؛ پرنده و حیوانات بسیاری که توسط شکارچیان در طبیعت رهاسازی شدند؛ گرد هم آمدن دسته‌جمعی اهالی روانسر جلوی خانه خانواده مقتول، برای گرفتن رضایت و پیشگیری از اعدام قاتل؛ و در آخرین نمونه هم، دیروز بسیاری از اهالی مهاباد با حضور در اطراف شهر و کاشت نهال درختان، به هم‌میهنان خود نشان دادند در روز عید قربان می‌توان به جای گرفتن جان یک جاندار، جانی تازه به طبیعت داد...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان کردستان, استان کرمانشاه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 10:50 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه دهم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (1- مقدمه)

فرصتی پیش آمده تا مدتی را در آنکارای ترکیه باشم. در این مدت در کنار کارهای معمول و مطالعات، گاهی سرک به زندگی روزمره ترکیه‌ای‌ها می‌کشم و چیزهایی که به ذهنم می‌رسد را یادداشت می‌کنم. از آن میان، می‌خواهم به‌طور موضوعی برخی از آنها را کوتاه‌وار (بین 150 تا 200 واژه) در وبلاگ و فیس‌بوکم هم منتشر کنم. این مطالب نظم و ترتیبی نخواهند داشت و مثلاً دو موضوع که به فاصله چند روز پشت سر هم آمده، ممکن است ارتباط چندانی با هم نداشته باشند. شناختن ترکیه برای ما ایرانی‌ها بسیار اهمیت دارد. ترکیه با مساحتی کمتر از نصف ایران و جمعیتی برابر با ایران، تا چند دهه پیش از نظر توسعه اگر از ما عقب‌تر نبود، چندان جلوتر هم نبود؛ اما اکنون با سرعت بسیار بالایی دارد در عرصه‌های متعدد صنعت، گردشگری، سیاست و روابط بین‌الملل، ترویج و گسترش فرهنگ کشورش، قدرت و دستاوردهای نظامی، رشد اقتصادی و... پیشرفت می‌کند. هزاران گردشگر ایرانی که روزانه به این کشور سفر می‌کنند؛ هزاران سرمایه‌گذار ایرانی که دارایی‌های‌شان را در اینجا سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ هزاران ایرانی که ساکن و شهروند این کشور شده‌اند؛ هزاران ایرانی که اینجا را سکوی پرتاب به کشورهای اروپایی یا امریکا می‌دانند، صدها ایرانی که اینجا تحصیل می‌کنند و... خود تا حدودی گویا است. همین است که حتی چند روز پیش آیت‌الله خامنه‌ای هم در دیدار با برخی مسئولین گفته بود که ایران باید در رشد صنعت از ترکیه الگو بگیرد. به‌ویژه پس از روی کار آمدن دولت اسلام‌گرای رجب طیب اردوغان، نگاه مسئولین ایرانی بیشتر متوجه این کشور شده و روابط‌مان بهتر شده است. ترکیه می‌تواند در بسیاری از زمینه‌ها الگوی ما باشد. البته من تنها به فرهنگ این کشور و به‌ویژه مسائل مربوط به زندگی روزمره (که طبیعتاً غیرتخصصی و برای خوانندگان مختلف جذاب‌تر است) می‌پردازم و کاری به سیاست و... این کشور ندارم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 23:54 |  لینک ثابت   • 

شنبه پانزدهم شهریور 1393

چرا ترکیه می‌تواند ولی ما نمی‌توانیم؟

یک پژوهشگر ایران‌شناسی با مقایسه‌ی ایران و ترکیه در زمینه‌ی تبلیغ و صدور فرهنگ خود معتقد است، ما عملکرد بسیار ضعیف‌تری نسبت به ترکیه داشته‌ایم و در حالی که ترکیه دانشجویان را از اقصا نقاط دنیا بورس می‌کند، ایران در مواقعی، با دانشجویان خارجی که در ایران درس می‌خوانند، برخورد مناسبی ندارد...

این یادداشت پیش از این در خبرگزاری ایسنا منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: تاجیکستان, افغانستان, ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:46 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه پنجم شهریور 1393

واکاوی چند ادعا درباره افغانستانی‌های حاضر در ایران

یادداشتم در خبرگزاری فرارو در پاسخ به اظهارات حسین آذین، نماینده رفسنجان)

اخیراً حسین آذین، نماینده رفسنجان در نطق میان‌دستور خود در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی مدعی شده که افغانستانیهای مقیم این شهر در حال جمع‌آوری کمک برای نیروهای داعش هستند. بر اساس خبر خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا (کد خبر 93060200954)، دیگر اتهاماتی که وی به اتباع افغانستانی منسوب کرد شامل اینها می‌شود: مشکلات اجتماعی زیادی برای شهر به وجود آورده‌اند؛ فرصتهای شغلی را از مردم این شهر گرفته‌اند؛ تختهای درمانی را اشغال و کلاسهای آموزشی را نیز تصاحب کرده‌اند. درباره این سخنان بی‌پایه و اساس ذکر چند نکته بایسته است:...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان, استان کرمان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 15:14 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و ششم مرداد 1393

گزارشی مردم‌نگارانه از نمازجمعه اهل سنت زاهدان

در میانه مرداد امسال، برای انجام یک پژوهش به استان سیستان و بلوچستان رفتم (و البته برخلاف باور و تصورتان، آب و هوایش دست‌کم از تهران خیلی بهتر بود). چند روز ابتدایی را در زاهدان به سر بردم. روز جمعه صبح موفق شدم یک مصاحبه و یک بازدید میدانی داشته باشم؛ اما برنامه ظهر خالی بود و بنابراین تصمیم گرفتم به نمازجمعه اهل سنت این شهر بروم. پیش از این در افغانستان در نمازهای جماعت اهل سنت شرکت کرده بودم، اما نمازجمعه اهل سنت زاهدان، بزرگترین نماز سنی‌های ایران است. سنی‌های این استان تقریباً همگی بلوچ و عمدتاً اهل منطقه بلوچستان (بخش جنوبی این استان) هستند و شیعیان، اهل سیستان (به مرکزیت زابل). هرچند موارد استثنایی همچون اقلیت بلوچِ شیعه هم داریم...

این گزارش پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان سیستان و بلوچستان, دینی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 7:37 |  لینک ثابت   • 

جمعه سوم مرداد 1393

رواج خرافه با اعتقادات مردم چه می‌کند؟

مصاحبه ام با خبرگزاری ایسنا:

یک پژوهشگر حوزه‌ی مردم‌شناسی می‌گوید، علت اینکه عده‌ای عقاید دینی مردم را مسخره می‌کنند، رواج خرافه و بعضی رفتار‌های غیر قابل دفاع برخی متولیان در کشور است.

امیر هاشمی مقدم - پژوهشگر حوزه‌ی مردم‌شناسی - در پاسخ به این مساله که به نظر می‌رسد در جامعه‌ی امروز، مسخره کردن اعتقادات دینی عده‌ای از مردم، توسط عده‌ای دیگر، شایع شده باشد، چرا؟ به خبرنگار فرهنگ خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: در بحث شوخی با عقاید یا مسخره کردن آن‌ها، باید به این نکته اشاره کرد که این مسئله در گذشته نیز وجود داشته است، ولی امروزه رنگ و روی دیگری به خود گرفته است.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: دینی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 20:45 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و هشتم تیر 1393

رفتارشناسی ایرانیان با مهاجرین افغانستانی

شماره 27 ویژه‌نامه رصد (وابسته به روزنامه خراسان) با موضوع مهاجران افغانستانی در چهار پرونده مجزا (از نگاه میزبانان، از نگاه مهاجران، از نگاه حقوقی و از نگاه جهانی) منتشر شد. من هم مقاله‌ای در این مجموعه دارم درباره رفتارشناسی ایرانیان با مهاجران افغانستانی (که البته تکراری منسجم از بحثهای پیشینم است).
این ویژه‌نامه را می‌توانید از روزنامه‌فروشی‌ها خریداری کرده یا به رایگان از اینجا دانلود کنید.

مقاله مرا نیز در ادامه می‌توانید بخوانید:


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:41 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393

آخرین پالان‌دوزهای مازندرانی

پالان‌دوزی، از مشاغل و حرفه‌هایی است که دیگر کمتر کسی را می‌توان مشغول به آن کار دید. در مازندران به‌دلیل محیط روستایی و جنگلی که حضور چارپایان در کارهای کشاورزی و... را ضروری می‌کند، هنوز به پالان تا حدودی نیاز است. بنابراین چند پالان‌دوز همچنان فعال‌اند. آنگونه که مصاحبه‌شوندگان به من گفتند، فقط دو نفر در نور و دو نفر در نوشهر این حرفه را زنده نگه داشته‌اند. اینها که در نور فعالیت می‌کنند را بارها دیده بودم. یعنی یکی‌شان را می‌دیدم که در مغازه‌ای کوچک در یک کوچه مشغول بود. بالاخره فرصتی پیش آمد تا رفتم و...

این گزارش پیش از این در و‌‌ب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.

برای دیدن تصاویر، اینجا کلیک کنید.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان مازندران
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 10:18 |  لینک ثابت   • 
نوشته‌های قدیمی‌تر