آبشار شورآب و غار کمربن

جخ هم­حالا برگشته­ام. از روستای کوهستانی «شورآب». با وجودی که جاهای زیادی رفته­ام که در نوبت به نوشته شدن و به توصیف در آمدن قرار دارند، این یکی را زودتر و خارج از نوبت می­نویسم. که اگر خواستید بروید، هرچه زودتر اقدام کنید. فصل گشت و گذار در این منطقه رویایی، رو به پایان است...

در سمت راست این اشکفت، یک دهانه فرعی وجود دارد که باید سرت را خم کنی و درونش بروی. و بعد، یک شکاف در نزدیکی سطح زمین می­بینی که اگر خم شوی و سینه­خیز درونش بروی، وارد یک اتاق طبیعی با ارتفاع دو و نیم متر، و طول و عرض دو متر می­شوی. قطرات آبی که در فصلهای بارانی از سقف فرو می چکد و سرشار از املاح است، اشکال طبیعی زیبایی را آفریده است.

قلعه پولاد بلده و خانه نیما در یوش

...از رویان و جاده «آبشار آب پری» که حالا دیگر هیچ شباهتی به آبشار ندارد عبور کردیم و به دو راهی بلده-کجور رسیدیم. این دو راهی از رویان حدود 20 کیلومتر فاصله دارد. به سمت چپ پیچیدیم که جاده سربالایی است و پر پیچ و خم. و البته روستاها و مناظر زیبایی هم دارد. برای نمونه می­توان به روستای کپ (Kop) اشاره کرد که خانه­هایش هنوز معماری سنتی خود را حفظ کرده­اند...

سرزمین مادری و ایران­شناسان بیگانه

این نقد کتاب در شماره اردیبهشت ماه کتاب ماه تاریخ و جغرافیا منتشر شد. وقتی آنرا برای نقد و معرفی کردن می­خواندم، از خودم خجالت می­کشیدم. به عنوان یک ایرانی که غربی­ها باید سرزمینم، فرهنگم، زبانم و همه چیزم را به من معرفی کنند. شما را نمی­دانم چه حسی خواهید داشت...

برنامه بازدید از مجموعه و موزه کندلوس

بر اساس هماهنگی­های انجام شده با مسئولین دانشگاه سبز آمل، کلیه دانشجویان دروس مبانی مردم­شناسی (هر دو گرایش پژوهشگری و ارتباطات) و همچنین جامعه­شناسی ایلات و عشایر لازم است امروز و فردا (شنبه 2/8/1388 و یکشنبه 3/8/1388) آمادگی خود را از طریق ثبت­نام نزد آقای میثم ملکشاه (دانشجوی پژوهشگری ورودی 1387) اعلام کنند. با توجه به هزینه نسبتا بالای این بازدید، پرداخت نیمی از هزینه را دانشگاه بر عهده گرفت و نیم دیگر بر عهده خود دانشجویان خواهد بود. بنابراین لازم است هر دانشجو مبلغ 3000 (سه هزار) تومان به آقای ملکشاه پرداخت نماید. همچنین ناهار هر دانشجو به عهده خود وی خواهد بود که می­تواند از پیش تهیه، و همراه خود بیاورد؛ و یا آنکه از فروشگاه­های مجموعه، خریداری کند. حضور همه دانشجویان درس مبانی مردم­شناسی (به استثنای کسانی که برای بار دوم یا سوم این درس را برداشته­اند) الزامی است. اما برای دانشجویان درس جامعه­شناسی ایلات و عشایر اجباری نیست. همچنین هماهنگی با استادان سایر دروس دانشجویان درس جامعه­شناسی ایلات و عشایر در روز دوشنبه، به عهده خود ایشان خواهد بود.

این برنامه با حرکت، رأس ساعت 7 صبح روز دوشنبه (۴/۸/۱۳۸۸) از جلوی ساختمان شماره یک دانشگاه آغاز، و با برگشت در عصر همان روز پایان می­پذیرد.

+ تصاویر تکمیلی:

...از اواسط تابستان بود که تصمیم گرفتم به قله دماوند بروم. در کتابهای راهنما خوانده بودم که در تابستان، راههایی برای صعود به قله وجود دارد که نیازی به صخره نوردی و تجهیزاتی مانند طناب ندارد. بهرحال یکشنبه 15 شهریور بود که سوار خودرو شدم و راه افتادم. جاده هراز را پیمودم تا به دوراهی رینه رسیدم. جاده پر پیچ و خم­اش را بالا رفتم و مقابل ساختمان هیئت کوهنوردی رینه ایستادم...

تخلفات رانندگی، پلیس راه، و عقده­های سرکوفته

...اما درباره تخلفات خودم. چرا در حالی که از یکسو به تخلفات رانندگی در کشور انتقاد دارم و از سوی دیگر به مستحق بودن جریمه شدن خودم، با هم خلاف می­کنم؟ بگذارید اعتراف کنم که تاکنون هیچگاه با خودم بطور جدی پیمان نبسته­ام که دیگر خلاف نکنم. راستش نمی­دانم. و البته باز هم اعتراف می­کنم این که می­خواهم بیان کنم، چیزی بیش از یک توجیه نیست....

چاه فاضلاب

این داستان کوتاه را برای جلسه این هفته نشست ادبی دانشگاه سبز آمل نوشته بودم. پس از خواندن آن در میان دانشجویان حاضر در این نشست، تظرات و انتقادات انصافا سازنده­ای درباره­اش بیان کردند. اما پیش از اعمال اصلاحات، آنرا بدون دستکاری اینجا منتشر می­کنم تا نظر سایر دوستان را نیز بدانم. مکالمه­هایی که به گویش مازندرانی است را درون متن ترجمه کرده­ام. چرا که اگر روی برگه کاغذ بود، می­شد زیرنویس همان صفحه کرد؛ اما روی فضای اینترنت نمی­شود. اما مکالمه­های به لهجه اصفهانی نیازی به ترجمه نداشت. با سپاس از خانم میرزابابایی که در ترجمه گویش مازندرانی، زحمت زیادی کشیدند.

بیابان­زدایی از زاینده­رود

بعد از چند ماه، فرصتی دست داد تا برای یک سفر کوتاه چند ساعته و تازه کردن دیدار با چند تن [تنها چند تن] از خانواده ماشاءالله پر برکت­مان به اصفهان بروم. چند ماه پیش هم که رفته بودم، زاینده­رود خشک بود. خشکِ خشک. اما این شکلی نبود. حالا خشک است. اما خشک بیابانی. به جای بستر رودخانه، که حالا همچون خاک بیابان، شکاف برداشته، بوته­های بلند خار بیابان روییده و بزرگ شده است. گویی نه اینکه به موازات چند صد کیلومتر، حیات گیاهی و جانوری به این آب وابسته است. آب را از اینجا گرفته­اند و کشیده­اند برای آدمیان مهمتر از جانوران. عجب جانوری است این آدمی. چه لذتی دارد این اشرف مخلوقات بودن! خاصه آنکه هیچ مشرف به بارگاه شریف شرافت و شرف نشده باشی. خدایا ببین خشکسالی با کشورمان چه می­کند. مگر داریوش­شاه از تو نخواسته بود که این کشور و مردمانش را از دروغ و خشکسالی دور بداری؟ یا نکند این خشکسالی­ها به خاطر دروغ­های­مان است؟! باید زاینده­رود را با اشک دیده­گان­مان پر کنیم.

یاد باد آن روزگاران یاد باد            زنده­رود و باغ کاران یاد باد

جشن مهرگان فرخنده باد!

در روزشمار کهن ایران، هر یک از سی روز ماه را نامی است که نام دوازده ماه سال نیز در میان آنهاست. پیشینیان در هر ماه که نام روز و نام ماه یکی بود، آن را جشن می­گرفتند. بنابر همین سنت روز شانزدهم از ماه مهر مصادف با روز مهر است و در این روز جشن مهرگان به پا می­شده است. اما از آنجا که در گاه­شماری ملی سال 1304، شش ماه آغازین سال 31 روزه شمرده شد، بنابراین «مهر روز» ماه مهر، شش روز به عقب می­آید و دهم مهرماه، برابر با جشن مهرگان می­شود. از این پس اگر فرصت و مجالی باشد، تلاش خواهم کرد جشنها و روزهای ویژه ایران باستان را در همین وبلاگ معرفی کنم. با مهرگان آغازیده­ام. و البته نوشته زیر، بخشی دستکاری شده از پژوهشی است که ترم گذشته، یکی از دانشجویان درس «فرهنگ عامه» انجام داد. با سپاس از آقای محمدرضا گوهری. همچنین در نوشته­ای جداگانه، به یکی از کیش­های بازمانده از آیین مهر در ایران امروز خواهم پرداخت.

به خدا پناه می­برم!

.............

... چنان نماند و چنین نیز هم نخواهد ماتد

...........................

پی­نوشت: امروز می­خواستم متنی به مناسبت روز جهانی جهانگردی بنویسم. اما تنها به یک تبریک ساده و خشک و خالی به دانشجویان جهانگردی­ام بسنده می­کنم. که دل و دماغ بیش از این را ندارم.

فراخوان اعضای گروه پژوهشی مردمنگاری

تعداد دویست نسخه پرسشنامه تهیه شده که باید در هفته آینده، میان اهالی یکی از روستاهای مجاور شهر نور توزیع و پر گردد. آن عده از اعضاء گروه پژوهشی که هفته آینده در نور هستند، می­توانند برای دریافت توضیحات لازم درباره جامعه و نمونه آماری، و چگونگی پر کردن پرسشنامه­ها، از طریق رایانامه (ایمیل) با من ارتباط برقرار کنند. همچنین از این دوستان خواهش می­کنم به سایر دوستان­شان هم اطلاع دهند. ضمنا این افراد لازم است تا پایان هفته آینده، ایده­های خود را برای توسعه منطقه مورد بررسی بر پایه گردشگری، بصورت مکتوب ارائه دهند.

زمان تشکیل کلاسهای دانشگاه مازیار

با توجه به همچنان نامرتب بودن فضای کلاسها و نیز ثبت­نام از قبولی­های کارشناسی ناپیوسته در روزهای 4 تا 6 مهر، کلیه کلاسهای من در دانشگاه مازیار از 11 مهر آغاز خواهد شد. شایان ذکر است این برنامه تنها متعلق به من بوده و سایر استادان بر اساس برنامه خودشان پیش خواهند رفت. با این وجود، من نیز در روزهای هفته آینده در دانشگاه حضور خواهم یافت. از دانشجویانی که این خبر را می­خوانند خواهشمندم به سایر دوستان­شان نیز اطلاع دهند تا در رفت و آمد از شهرهای دور، مشکلی پیش نیاید. کلاسهای دانشگاه­های دیگر، به روال عادی و بر اساس تقویم دانشگاهی آغاز خواهد شد.

بازدید از این دژ، یکی از بهترین سفرها و در عین­حال، حسرت­بارترین­شان بود. غرورم، احساسات نوستالوژیکم، نفرتم، حسرتم، و... همه و همه سراسر وجودم را همزمان اشباع کرد...این دژ در واقع ترکیبی است از یک طاق طبیعی بزرگ در دل صخره کوه و غارهای مرتبط با آن، به علاوه معماری­ای که در نهایت هوشمندی در این فضا صورت گرفته است...

از اعراب انتظاری نیست؛ اما از خودمان چه؟!

درباره خلیج همیشه فارس و جزایر سه­گانه ایرانی آن، تاکنون چندین کتاب معرفی و نقد کرده­ام. کتاب «حاکمیت بر جزایر ابوموسی، تنب کوچک و تنب بزرگ در روند سیاست خارجی ایران» نوشته دکتر نقی طبرسا نیز یکی از همانهاست که سال گذشته معرفی و نقدش را به سفارش کتاب ماه علوم اجتماعی نوشتم و تازه خبرم کرده­اند که در شماره 15 اردیبهشت ماه 1388منتشر شده است. اما آنچه مهم است اینست که این روزها اصلا خبرهای خوبی نه درباره خلیج همیشه فارس، و نه درباره دریای مازندران به گوش نمی­رسد. بعد از انتشار تصاویری از حضور آقای احمدی­نژاد در جلسه­ای که نوشته "دول الخلیج ال­ع.ر.ب.ی" در آن به چشم می­خورد و حرف و حدیثهای بسیار، این بار قرار است برای میزبانی ایران در بازیهای کشورهای اسلامی، واژه «خلیج فارس» و نقشه ایران از مدالها حذف شود! وقتی این خبر بر روی خروجی خبرگزاریها قرار گرفت، باورم نمی­شد. واقعا داشتم دیوانه می­شدم که چگونه مسئولین یک کشور به خودشان اجازه چنین کارهایی را می­دهند؟! حالا هم چند روزی است که اجلاس کشورهای حاشیه دریای مازندران (در نقشه­های بین­المللی: کاسپین=قزوین)، بدون دعوت از ایران برگزار شده است. کشوری که تا همین چند دهه پیش، نیمی از این دریا را در اختیار داشت. تنها موضع کشورمان، ابراز خشم آقای متکی بود. خدایا! مدیریت دنیا را نمی­خواهم. تنها

دریغ است ایران که ویران شود.

برنامه بازدید از روستای کالج

اعضای گروه پژوهشی مردم­نگاری لازم است رأس ساعت 8 صبح روز چهارشنبه همین هفته، مورخ 25/6/1388 برای حرکت به سمت روستای کالج، در محل ساختمان شماره 2 دانشگاه مازیار حاضر شوند. از ساعت 8 تا 9، تقسیم و شرح وظایف صورت گرفته و سپس به روستای کالج خواهیم رفت. در این سفر، دکتر سالاریان، ریاست محترم دانشگاه نیز همراه­مان خواهند بود.

این را من که رفته و از نزدیک دیده­ام، خوب درک می­کنم! زندان سلیمان، حفره­ای آتشفشانی است به گودی بیش از صد متر در دهانه کوهی در سه کیلومتری تخت سلیمان. و تخت سلیمان، یادگاری است از دوران پرشکوه امپراتوری ساسانی. بین این نماد عظمت شاهنشاهی و آن نماد اسارت و بی­کسی، راهی است بس کوتاه. تاج و تخت هیچگاه وفادار نبود. به هیچ کس. افلا یعقلون!...

برنامه بازدید از روستای کندلوس

اعضای برگزیده گروه پژوهشی مردم­نگاری لازم است برای بازدید ابتدایی از روستای کندلوس، روز شنبه مورخ 21/6/1388 رأس ساعت 8 صبح در محل ساختمان شماره 2 دانشگاه مازیار، حضور به هم رسانند. همچنین دانشجویانی که این مطلب را می­خوانند، به دیگر اعضای گروه که احتمال می­رود طی این دو روز موفق به بازدید از وبلاگ نشوند، اطلاع­رسانی کنند. چنانچه پرسش یا ابهامی در این­باره وجود دارد، اعضاء می­توانند در بخش نظرات همین نوشته یا از طریق ایمیل مطرح کنند.

...جام طلایی حسنلو که شهرتی جهانی دارد، مربوط به هزاره اول پیش از میلاد است. نقوش جالب توجهی روی این جام به چشم می­خورد: خدایان سه­گانه توفان، خورشید و ماه که هر یک بر روی ارابه­ای سوارند. کاهنی جام به دست و پهلوانی در حال نبرد با یک هیولا، و الهه­ای که بر روی دو قوچ ایستاده است. این جام 21 سانتی متر ارتفاع، 25 سانتی متر قطر و 950 گرم وزن دارد. ظاهرا این جام در آغوش انسانی که روی سینه بر زمین افتاده بود و به پشت او خنجری فرو رفته و از سوی دیگرش جام را شکافته بود یافت شد...

نمرات درس روش تحقیق ترم تابستان دانشگاه مازیار

با توجه به کوتاه بودن ترم، به همه دانشجویانی که در ترم تابستانه این درس را انتخاب کرده بودند پیشنهاد می­شود در کلاسهای این درس در ترمهای آینده شرکت جویند. مجموع نمرات بدین شرح است: 11 نمره آزمون پایان ترم+ 5 نمره پروپوزال+ 2 نمره معرفی کتاب+ 1 نمره سفرنامه+ 1 نمره خاطره نویسی. همچنین به ازای حضور دائم در کلاس یک نمره اضافه شده است...

دختران زیبای هنگ­آباد

...دختران، حتی در شهرهای بزرگ، برای احساس مفید بودن و  دوری از محیط خانه است که حاضر می­شوند برای ماهانه 100  هزار تومان یا حتی کمتر، منشی و تایپیست و... شوند که می­ دانیم کار برخی­شان فراتر از اینهاست! دختران کار این منطقه هم برای همین مسائل حاشیه­ای است که به مزارع می­روند. به نظر می­آید در این منطقه، دختران آزادی بیشتری در عمل و بیان احساسات و تمایلات خود دارند...

نمرات درس تاریخ فرهنگ ایران (2) ترم تابستان

نمرات روی نمودار قرار گرفته، به همه افراد نمره اضافه شد و بنابراین هیچگونه اعتراضی وارد نیست. چنانچه دانشجویی به هر دلیلی نسبت به نمره خود اعتراض کند، بی­تردید نمره واقعی او وارد خواهد شد.

پیش از هر چیز باید به این نکته اشاره کنم حتی کسانی که از این درس در ترم تابستان نمره قبولی دریافت کنند، لازم است برای تقویت آشنایی با روشهای پژوهش، کتابهای دیگر در این زمینه (از جمله کتابهایی که در برنامه درسی اولین جلسه کلاس ارائه دادم) را مطالعه کنند. در کنار این کار باید پژوهشهای انجام شده توسط افراد باتجربه و خبره را مطالعه کنند تا شیوه انجام کار، برای­شان درونی شود. بهرحال ارائه درس روش تحقیق برای ترم تابستان زیاد مناسب نبود و مسلم است که با 9 جلسه نمی­توان با روشهای پژوهش آشنا شد. ضمن آنکه دانشجویان را به تمرین نگارش (خاطره، سفرنامه، داستان کوتاه، معرفی فیلم و کتاب، و...) توصیه می­کنم. اینها توصیه­هایی جدی است که متاسفانه اغلب نادیده انگاشته می­شود. به یاد داشته باشید که توانایی شما در انجام پژهش، یا دست­کم نگارش مقاله­های علمی، حداقل چیزی است که از شما به عنوان کارشناسان گردشگری انتظار می­رود...

...خواست در را قفل کند تا دیگر کسی از این در وارد نشود. درش آهنی و قدیمی بود و چفت نمی­شد. هی در را «دارق» و «دارق» به هم می­کوبید. دیدم دست­بردار نیست. گفتم: «آقا اشتباه کردم. دیگر کسی از این در نمی­آید، بی­خیال». اما ول­کن ماجرا نبود. چند بازدیدکننده دیگر هم که آنجا بودند اعصابشان به هم ریخت و به من که باعث و بانی این کار شده بودم چپ­چپ نگاه می­کردند. دوباره رو کردم به نگهبان که همچنان مشغول کوبیدن در به هم بود و گفتم: «آقا گه خوردم. جون هر کی دوست داری بی­خیال!». همین طور که در را به هم می­کویید یک چیزی [احتمالا باز هم به ترکی] گفت که نفهمیدم. اما احتمالا می­پرسید «چی؟». دو سه بار تکرار کردم که «گه خوردم». حتی شمرده شمرده و بصورت هجی کردن برایش تکرار کردم. دیدم متوجه نمی­شود. گفتم: «گه خوردم که می­خواستم گه بخورم. با خودم بودم که یک گهی خوردم. هی در را بزن به هم تا جونت بالا بیاد». وقتی برگشتم دیدم بقیه بازدیدکننده­ها دارند به من نگاه می­کنند و می­خندند...

چند روزی است که بنیاد ایران­شناسی به دلایلی واهی، اقدام به اخراج بسیاری از پژوهشگران و کارمندان خود کرده است. نامه­ای اعتراض­آمیز نوشته و در برخی خبرگزاریها مانند ایلنا، تابناک، دیلم­نیوز و... منتشر کرده­اند. از آنجا که از یکسو بسیاری از این افراد از دوستان و هم­دوره­ای­هایم در دانشگاه و بنیاد ایران­شناسی هستند و از سوی دیگر با شرایط بنیاد ایران­شناسی نیز از نزدیک و به خوبی آشنایم، در پی انتظار ناگفته این دوستان برای همراهی من با ایشان و صدالبته تمایل قلبی خودم به چنین اقدامی، نوشته زیر را که بصورت نمایشنامه نوشته شده در وبلاگم قرار می­دهم. اصل این نوشته را حدود یکسال پیش تنظیم کردم که در ان زمان موفق به انتشارش نشدم. اینک این شما و این وضعیت بنیاد ایران­شناسی از خلال تجربیات من...

 ...نکته جالب دیگر، جذابیتهای موزه برای خانمها بود. زیورآلاتی همچون گردنبند، دستبند، گوشواره و... طلا و نقره برای بسیاری از خانمها جذابتر از سایر وسایل موجود در موزه است. مرتب هم از این زیورآلات عکس می­گرفتند. هر ترم که دانشجویان درس مبانی مردم­شناسی را برای بازدید به موزه می­برم همین نکته نظرم را جلب می­کند...

...روستای کندوان، یکی از سه روستای انحصاری در دنیاست که درون مخروطی­های سنگی درست شده است. برخی پژوهشگران، قدمت این روستا را تا 6000 سال نیز تخمین زده­اند. درون هر کله­قند سنگی، به تناسب بزرگی جا و فضا، یک هال و یک یا دو اتاق کنده شده است. در هر اتاق تاقچه­هایی تعبیه شده برای گذاشتن وسایل لازم. اگر در کنار خانه، کله­قندی کوچکتری هم باشد، آنرا به عنوان انبار، کاهدان، یا طویله حیوانات استفاده می­کنند...

دانشجویان درس تاریخ فرهنگ ایران (۲) لازم است روز دوشنبه همین هفته (۲۶/۵/۱۳۸۸) بین ساعت ۱۰:۳۰ تا ۱۱ برای ثبت نام و تکمیل لیست بیمه بازدید از قلعه بلده و خانه نیما در دانشگاه حضور داشته باشند.

...میله آهنی با قطر تقریبا2 سانتی­متر و طول نیم­متر کنار تختش گذاشته بود. آنرا برداشته، نگاهی کردم و پرسیدم: «این چیه؟». برایم تعریف کرد که در اعتراضات بعد از انتخابات، دانشجویان هم اعتراض کرده بودند. فردا صبح علی­الطلوع، لباس شخصی­ها با تجهیزات کامل (چوب، چماق، باتوم، و...) دم در خوابگاه ایستاده بودند...

وقتی بفهمند ساکن «شمال» هستی، اولین گزینه­ای که به ذهن­شان خطور می­کند، فراهم شدن مکانی است که هر وقت به «شمال» آمدند، آماده و مهیاست. تو هم اگر آدم گوشه­گیر و تنهایی باشی، اصولا تمایلی به چنین مهمانان ناخوانده­ای نداری...

...نکته جالبش این بود که اگر از خودرویی در حال سبقت گرفتن بودم و یک خودرو دیگر از روبرو می‌آمد، حتی اگر دو کیلومتر هم با ما فاصله داشت، این بنده خدا از شدت ترس، هول می‌کرد و یکدفعه شروع می‌کرد به ترکی داد و فریاد کردن و فرمان خودرو را می‌گرفت و می‌چرخاند سمت راست. چند بار نزدیک بود به کشتن‌مان بدهد. بنابراین تا خود تبریز دیگر از هیچ ماشینی سبقت نگرفتم...