چهارشنبه سی ام مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (6) دستشویی

دستشویی‌های ترکیه دو دسته‌اند: توالت فرنگی‌ها و آنهایی که شبیه دستشویی‌های رایج در ایران‌اند. اما این دسته دوم (که شوربختانه همه توالتهای خوابگاه ما از این دسته است و با این اوصاف، فاتحه زانوهایم در این چند سال خوانده است) از چند جهت با توالتهای ایرانی تفاوت دارند. نخست اینکه سوراخ آنها به جای آنکه در انتهای سنگ دستشویی باشد، تقریباً در وسط است (هدف‌گیری بسیار دقیق انجام می‌شود)؛ دوم و مهمتر آنکه به جای شیلنگ یا آفتابه، از نوعی پارچ ساده و کوچک استفاده می‌کنند. برای ایرانی‌هایی که عادت به استفاده از آفتابه دارند، به کار بردن این پارچ‌ها بسیار دشوار است؛ چه اینکه آب را به جای آنکه آرام آرام از لوله باریک بیاورد، به یکباره می‌ریزد. خیلی زمان لازم دارد تا بتوان شیوه کاربرد این پارچ‌ها را آموخت.

پی‌نوشت: هرچند در این مدت شیوه استفاده از این پارچها را آموخته‌ام، اما این بار که به ایران آمدم، یک آفتابه با خودم به ترکیه می‌آورم تا این وسیله را در راستای اشاعه فرهنگی به آنها معرفی کنم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:4 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و هفتم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (5): زبان

کشوری که به جز ترکی هیچ زبان دیگری به درد شما نمی‌خورد. به جز درصد بسیار اندکی از کارمندان برخی فرودگاه‌ها در شهرهای بزرگ و برخی فروشندگان در شهرهای توریستی همچون استانبول که دست و پا شکسته انگلیسی سخن می‌گویند، کسی دیگر انگلیسی نمی‌داند؛ حتی دانشجویانش (البته به دلیل حضور تعداد بسیار زیادی از ترکیه‌ای‌ها در کشور آلمان، برخی از مردم این کشور آلمانی را تا حدودی می‌دانند). تابلوهای راهنمای این کشور هم تنها به زبان ترکی است. کسی که ترکی نداند بدون تردید در این کشور با مشکل روبرو خواهد شد. ترکیه با حمایت و ترویج زبان ترکی در سراسر دنیا (در بیش از یکصد کشور مدارس ترکیه وجود دارد که کلیه هزینه‌های دانش‌آموزان را پرداخت می‌کند و در کنارش زبان ترکی را هم آموزش می‌دهد) و همچنین ارائه بورس تحصیلی به دانشجویانی از ده‌ها کشور گوناگون، دارد زبان ترکی را به یک زبان پر کاربرد تبدیل می‌کند. دانشجویان بورسیه باید در یکسال نخست زبان ترکی را به‌واسطه حضور دائمی در کلاسهای آموزش ترکی (پنج روز در هفته و هر روز 6 ساعت) به خوبی فرا بگیرند. به نظر می‌آید سیاست دولت ترکیه این باشد که دیگران باید ترکی بدانند نه اینکه ترکها زبان دیگران را. در آغاز تأسیس جمهوری ترکیه توسط آتاتورک، تلاشهای گسترده‌ای صورت گرفت تا این زبان را از واژه‌های بسیاری که از زبانهای عربی و فارسی وام گرفته، پاک کنند.؛ اما همچنان می‌توانید تعداد زیادی واژه فارسی و غربی پر کاربرد در آن بیابید.

پی‌نوشت: این تصویر، پوستر چهارمین همایش بین‌المللی «زبان جهانی ترکی» است.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 15:29 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه بیست و چهارم مهر 1393

کوتاه‌نوشتهایی از ترکیه (4) روابط عاطفی

این تصویر را چند روز پیش در نزدیکی میدان مرکزی آنکارا، کیزلای (Kizilay) گرفتم. پسری رفته بود روی یک جرثقیل بلند و می‌خواست خودش را بیندازد پایین. یک نوشته بزرگ هم در دست داشت که روی آن نام "مریم" را نوشته بود. گویا عشقش رهایش کرده و حالا او هم تهدید کرده که یا باید مریم برگردد و یا خودش را می‌اندازد پایین. کلی مأمور پلیس و آتش‌نشانی هم که خیابان را مسدود کرده بودند، تلاش داشتند او را منصرف کنند.

این مقدمه را نوشتم تا توضیح کوتاهی درباره روابط عاطفی بین دو جنس مخالف در ترکیه بدهم. ترکیه‌ای‌ها، به‌ویژه جوانان‌شان در روابط عاطفی آزادند. بنابراین دیدن صحنه‌هایی مانند نوازش کردن یا بوسیدن یکدیگر در مترو، اتوبوس، پارک، حیاط یا حتی کلاس دانشگاه (البته وقتی استاد نیست) امری بسیار طبیعی است. بخش عمده‌ای از این پدیده نتیجه چندین دهه زمام‌داری حکومتهای لائیک در این کشور بود و بخشی هم اثرپذیری از ارتباطات گسترده‌ای که با کشورهای غربی و اروپایی دارند. خوابگاه‌های دانشجویی هم تا سال 2013 مختلط بود که دولت اسلام‌گرای اردوغان آنها را تفکیک جنسیتی کرد. البته سیاستهای این دولت به‌طور محسوس و نامحسوس دارد این روابط را در عرصه‌های دیگر هم کنترل می‌کند که گاهی با واکنشهای دانشجویان و یا احزاب و نمایندگان مخالف روبرو می‌شود.

پی‌نوشت: کلی آدم بیکار پای جرثقیل جمع شده و مشغول فیلمبرداری و عکاسی از این صحنه بودند تا مگر صحنه ناب افتادنش را ضبط کرده و اثر هنری‌شان را بعداً با افتخار به دیگران نشان دهند. این توضیحات را دادم که بگویم این پدیده تنها خاص ایران نیست. دوستی که همراهم بود به اندازه من بیکار نبود و بنابراین توجیهم کرد که بهتر است برویم و نمی‌دانم که خودش را انداخت پایین بالاخره یا نه.


برچسب‌ها: ترکیه, آسیب شناسی جنسی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 20:59 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه بیست و یکم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (3): زازا

زازاها یا «دیملی» (Dimli‌)ها یکی از اقوام کرد ساکن ترکیه (با مرکزیت دیاربکر) هستند که تعدادی از ایشان در ارمنستان و گرجستان نیز زندگی می‌کنند. اصالت ایشان از دیلم در شمال ایران است که بعدها به دیملی تغییر یافته. ساختار زبان‌شان نیز همچنان برخی از ویژگی‌های زبانهای شمالی ایران از جمله گیلکی را حفظ کرده است. گویا حدود یکهزار سال پیش به کردستان ترکیه کوچ کردند. دین‌شان ترکیبی از اسلام، ادیان پیش از اسلام (به‌ویژه زردشتی)، تشیع و برخی باورهای خاص خودشان است. برای همین برخی‌ها آنان را جزو مسلمانان به شمار نمی‌آورند و در نقطه مقابل، برخی دیگر آنان را «علوی» یا حتی «قزلباس» می‌نامند. شباهتهای بسیاری با اهل حق ایران (که به اشتباه علی‌اللهی نامیده می‌شوند) دارند و مانند آنان به تناسخ روح باور داشته و به حصرت علی خیلی ارادت دارند. نوعی رقص را همراه با نواختن ساز «باقلاما» در مکان مقدس‌شان که «جم اَوِ» می‌نامند، انجام می‌دهند (Ev در ترکی استانبولی به معنای خانه است و معنای این اصطلاح می‌شود «جم‌خانه»؛ دقیقاً همان اصطلاحی که اهل حق برای مکان مقدس‌شان به کار می‌برند و در آنجا همراه با نواختن ساز تنبور، نوعی رقص آیینی و عبادی دارند). فشارهای زیادی در طی دوران‌های مختلف بر این قوم وارد شده تا به اسلام رایج بگروند که گرچه مقاومت کردند، اما با رایج شدن رسانه‌ها و ارتباطات زیاد با دیگر مردم، رسوم‌شان کم‌کم دارد محو می‌شود. اردوغان ضمن پذیرش ستمهای تاریخی وارده بر آنان، گفته که چنانچه لازم باشد از ایشان پوزش خواهد خواست.

پی‌نوشت: دانشجویانی که فهمیده‌ام زازا هستند، اطلاعات چندانی ندارند و برخی‌شان هم به دلیل ترس، مایل به صحبت کردن نیستند. به دنبال موقعیت و فرصتی هستم که بتوانم بروم در منطقه‌شان و از نزدیک با فرهنگ‌شان آشنا شوم.


برچسب‌ها: ترکیه, دینی, باورها و رسوم محلی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 18:48 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه هفدهم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (2) سیگار

مصرف سیگار در ترکیه بسیار بالا است. در همه اماکن عمومی می‌توان تابلوهایی دید که کشیدن سیگار را ممنوع اعلام و جریمه هایی برای خاطیان تعیین کرده است. بسیاری از مکانها و ساختمانها خط قرمزی به فاصله چند متری از درب ورودی‌شان کشیده و نوشته‌اند: «Sıgarasız Alan» که یعنی محدوده سیگار ممنوع. اما بیرون از این محدوده‌ها (و ندرتاً درون همین محدوده‌ها هم) افراد زیادی دارند سیگار می‌کشند. پیر، جوان، زن، مرد، دختر، پسر، تحصیل‌کرده و بی‌سواد، مذهبی و سکولار، همه و همه سیگار می‌کشند. آن هم به میزان بسیار زیاد. گاهی چند نخ سیگار را با آتش سیگار قبلی روشن می‌کنند. بهای سیگار در ترکیه به دلیل مالیاتی که روی آن می‌بندند، زیاد است. به‌طور متوسط، یک پاکت سیگار را بین 6 تا 10 لیر (9 تا 15 هزار تومان) می‌خرند (برای نمونه سیگار مارلبرو پاکتی 15 هزار تومان). با این وجود، افراد باز هم نمی‌توانند جلوی سیگار کشیدن خودشان را بگیرند. شما در پارکها، تفریحگاه‌ها، و حتی حیاط دانشگاه شانس کمی دارید که بتوانید روی صندلی‌ای نشسته و دود سیگار نفر کناری آزارتان ندهد.

پی‌نوشت: این روزها در خوابگاه و دانشگاه و سطح شهر آنقدر ناخواسته دود سیگار استنشاق کرده‌ام که به‌طور جدی نگران سلامتی ریه‌هایم هستم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 18:37 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه چهاردهم مهر 1393

کردها: اسوه‌های اخلاقیِ تنها!

اگر تنها به اخبار همین چند ماه اخیر درباره رفتارهای کردها نگاهی بیفکنیم، با اخلاقیات پسندیده بسیاری روبرو می‌شویم: معلم مریوانی که سرش را به خاطر دانش‌آموز سرطانی‌اش تراشید، شکارچیانی که در چندین مورد، به‌صورت تنهایی یا دسته‌جمعی اسلحه‌های خود را شکسته و با شکار خداحافظی کردند؛ پرنده و حیوانات بسیاری که توسط شکارچیان در طبیعت رهاسازی شدند؛ گرد هم آمدن دسته‌جمعی اهالی روانسر جلوی خانه خانواده مقتول، برای گرفتن رضایت و پیشگیری از اعدام قاتل؛ و در آخرین نمونه هم، دیروز بسیاری از اهالی مهاباد با حضور در اطراف شهر و کاشت نهال درختان، به هم‌میهنان خود نشان دادند در روز عید قربان می‌توان به جای گرفتن جان یک جاندار، جانی تازه به طبیعت داد...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان کردستان, استان کرمانشاه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 10:50 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه دهم مهر 1393

کوتاه‌نوشت‌هایی از ترکیه (1- مقدمه)

فرصتی پیش آمده تا مدتی را در آنکارای ترکیه باشم. در این مدت در کنار کارهای معمول و مطالعات، گاهی سرک به زندگی روزمره ترکیه‌ای‌ها می‌کشم و چیزهایی که به ذهنم می‌رسد را یادداشت می‌کنم. از آن میان، می‌خواهم به‌طور موضوعی برخی از آنها را کوتاه‌وار (بین 150 تا 200 واژه) در وبلاگ و فیس‌بوکم هم منتشر کنم. این مطالب نظم و ترتیبی نخواهند داشت و مثلاً دو موضوع که به فاصله چند روز پشت سر هم آمده، ممکن است ارتباط چندانی با هم نداشته باشند. شناختن ترکیه برای ما ایرانی‌ها بسیار اهمیت دارد. ترکیه با مساحتی کمتر از نصف ایران و جمعیتی برابر با ایران، تا چند دهه پیش از نظر توسعه اگر از ما عقب‌تر نبود، چندان جلوتر هم نبود؛ اما اکنون با سرعت بسیار بالایی دارد در عرصه‌های متعدد صنعت، گردشگری، سیاست و روابط بین‌الملل، ترویج و گسترش فرهنگ کشورش، قدرت و دستاوردهای نظامی، رشد اقتصادی و... پیشرفت می‌کند. هزاران گردشگر ایرانی که روزانه به این کشور سفر می‌کنند؛ هزاران سرمایه‌گذار ایرانی که دارایی‌های‌شان را در اینجا سرمایه‌گذاری کرده‌اند؛ هزاران ایرانی که ساکن و شهروند این کشور شده‌اند؛ هزاران ایرانی که اینجا را سکوی پرتاب به کشورهای اروپایی یا امریکا می‌دانند، صدها ایرانی که اینجا تحصیل می‌کنند و... خود تا حدودی گویا است. همین است که حتی چند روز پیش آیت‌الله خامنه‌ای هم در دیدار با برخی مسئولین گفته بود که ایران باید در رشد صنعت از ترکیه الگو بگیرد. به‌ویژه پس از روی کار آمدن دولت اسلام‌گرای رجب طیب اردوغان، نگاه مسئولین ایرانی بیشتر متوجه این کشور شده و روابط‌مان بهتر شده است. ترکیه می‌تواند در بسیاری از زمینه‌ها الگوی ما باشد. البته من تنها به فرهنگ این کشور و به‌ویژه مسائل مربوط به زندگی روزمره (که طبیعتاً غیرتخصصی و برای خوانندگان مختلف جذاب‌تر است) می‌پردازم و کاری به سیاست و... این کشور ندارم.


برچسب‌ها: ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 23:54 |  لینک ثابت   • 

شنبه پانزدهم شهریور 1393

چرا ترکیه می‌تواند ولی ما نمی‌توانیم؟

یک پژوهشگر ایران‌شناسی با مقایسه‌ی ایران و ترکیه در زمینه‌ی تبلیغ و صدور فرهنگ خود معتقد است، ما عملکرد بسیار ضعیف‌تری نسبت به ترکیه داشته‌ایم و در حالی که ترکیه دانشجویان را از اقصا نقاط دنیا بورس می‌کند، ایران در مواقعی، با دانشجویان خارجی که در ایران درس می‌خوانند، برخورد مناسبی ندارد...

این یادداشت پیش از این در خبرگزاری ایسنا منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: تاجیکستان, افغانستان, ترکیه
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:46 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه پنجم شهریور 1393

واکاوی چند ادعا درباره افغانستانی‌های حاضر در ایران

یادداشتم در خبرگزاری فرارو در پاسخ به اظهارات حسین آذین، نماینده رفسنجان)

اخیراً حسین آذین، نماینده رفسنجان در نطق میان‌دستور خود در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی مدعی شده که افغانستانیهای مقیم این شهر در حال جمع‌آوری کمک برای نیروهای داعش هستند. بر اساس خبر خبرگزاری دانشجویان ایران، ایسنا (کد خبر 93060200954)، دیگر اتهاماتی که وی به اتباع افغانستانی منسوب کرد شامل اینها می‌شود: مشکلات اجتماعی زیادی برای شهر به وجود آورده‌اند؛ فرصتهای شغلی را از مردم این شهر گرفته‌اند؛ تختهای درمانی را اشغال و کلاسهای آموزشی را نیز تصاحب کرده‌اند. درباره این سخنان بی‌پایه و اساس ذکر چند نکته بایسته است:...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 15:14 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و ششم مرداد 1393

گزارشی مردم‌نگارانه از نمازجمعه اهل سنت زاهدان

در میانه مرداد امسال، برای انجام یک پژوهش به استان سیستان و بلوچستان رفتم (و البته برخلاف باور و تصورتان، آب و هوایش دست‌کم از تهران خیلی بهتر بود). چند روز ابتدایی را در زاهدان به سر بردم. روز جمعه صبح موفق شدم یک مصاحبه و یک بازدید میدانی داشته باشم؛ اما برنامه ظهر خالی بود و بنابراین تصمیم گرفتم به نمازجمعه اهل سنت این شهر بروم. پیش از این در افغانستان در نمازهای جماعت اهل سنت شرکت کرده بودم، اما نمازجمعه اهل سنت زاهدان، بزرگترین نماز سنی‌های ایران است. سنی‌های این استان تقریباً همگی بلوچ و عمدتاً اهل منطقه بلوچستان (بخش جنوبی این استان) هستند و شیعیان، اهل سیستان (به مرکزیت زابل). هرچند موارد استثنایی همچون اقلیت بلوچِ شیعه هم داریم...

این گزارش پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان سیستان و بلوچستان, دینی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 7:37 |  لینک ثابت   • 

جمعه سوم مرداد 1393

رواج خرافه با اعتقادات مردم چه می‌کند؟

مصاحبه ام با خبرگزاری ایسنا:

یک پژوهشگر حوزه‌ی مردم‌شناسی می‌گوید، علت اینکه عده‌ای عقاید دینی مردم را مسخره می‌کنند، رواج خرافه و بعضی رفتار‌های غیر قابل دفاع برخی متولیان در کشور است.

امیر هاشمی مقدم - پژوهشگر حوزه‌ی مردم‌شناسی - در پاسخ به این مساله که به نظر می‌رسد در جامعه‌ی امروز، مسخره کردن اعتقادات دینی عده‌ای از مردم، توسط عده‌ای دیگر، شایع شده باشد، چرا؟ به خبرنگار فرهنگ خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا) گفت: در بحث شوخی با عقاید یا مسخره کردن آن‌ها، باید به این نکته اشاره کرد که این مسئله در گذشته نیز وجود داشته است، ولی امروزه رنگ و روی دیگری به خود گرفته است.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: دینی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 20:45 |  لینک ثابت   • 

شنبه بیست و هشتم تیر 1393

رفتارشناسی ایرانیان با مهاجرین افغانستانی

شماره 27 ویژه‌نامه رصد (وابسته به روزنامه خراسان) با موضوع مهاجران افغانستانی در چهار پرونده مجزا (از نگاه میزبانان، از نگاه مهاجران، از نگاه حقوقی و از نگاه جهانی) منتشر شد. من هم مقاله‌ای در این مجموعه دارم درباره رفتارشناسی ایرانیان با مهاجران افغانستانی (که البته تکراری منسجم از بحثهای پیشینم است).
این ویژه‌نامه را می‌توانید از روزنامه‌فروشی‌ها خریداری کرده یا به رایگان از اینجا دانلود کنید.

مقاله مرا نیز در ادامه می‌توانید بخوانید:


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:41 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه بیست و پنجم تیر 1393

آخرین پالان‌دوزهای مازندرانی

پالان‌دوزی، از مشاغل و حرفه‌هایی است که دیگر کمتر کسی را می‌توان مشغول به آن کار دید. در مازندران به‌دلیل محیط روستایی و جنگلی که حضور چارپایان در کارهای کشاورزی و... را ضروری می‌کند، هنوز به پالان تا حدودی نیاز است. بنابراین چند پالان‌دوز همچنان فعال‌اند. آنگونه که مصاحبه‌شوندگان به من گفتند، فقط دو نفر در نور و دو نفر در نوشهر این حرفه را زنده نگه داشته‌اند. اینها که در نور فعالیت می‌کنند را بارها دیده بودم. یعنی یکی‌شان را می‌دیدم که در مغازه‌ای کوچک در یک کوچه مشغول بود. بالاخره فرصتی پیش آمد تا رفتم و...

این گزارش پیش از این در و‌‌ب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.

برای دیدن تصاویر، اینجا کلیک کنید.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان مازندران
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 10:18 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه دهم تیر 1393

آرزوی تاجیک‌ها برای دیدن نام چین به جای ایران!

این مصاحبه‌ام با خبرگزاری ایسنا سال گذشته پس از بازگشت از تاجیکستان منتشر شد.

امیر هاشمی‌مقدم در گفت‌وگو با خبرنگار سرویس میراث فرهنگی خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، اظهار کرد: ایران فرصت‌های زیادی برای گسترش نفوذ فرهنگی، فعالیت‌های اقتصادی، توسعه‌ی گردشگری و ... در تاجیکستان دارد که متأسفانه بیشتر این فرصت‌ها را به‌شکل تأسفباری از دست می‌دهد.

این مردم‌شناس گفت: اولین نکته به خط رسمی تاجیکستان مربوط است؛ این کشور مانند سایر جمهوری‌های دیگری که تحت سلطه‌ی شوروی بودند، در زمان تسلط شوروی مجبور بود از خط سیریلیک روسی استفاده کند. پس از استقلال این کشور از شوروی، کشوری مانند ترکیه در ترکمنستان نفوذ فرهنگی پیدا کرد و خط ترکی را که در واقع، خط لاتین دست‌کاری‌شده است و حتی یک سده هم قدمت ندارد در ترکمنستان به‌عنوان خط رسمی ثبت کرد.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: تاجیکستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 17:54 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه هشتم تیر 1393

چشم‌ها را باید شست: واکاوی نگاه ایرانی‌ها به افغان‌ها

مصاحبه‌ام با سایت فرارو:

فرارو- افغانی‌ها، افغانستان، تابعین افغان، کارگر افغانی، زنان افغانی و... همه و همه واژه‌هایی هستند که بارها شنیده‌ایم. هربار جرم و جنایتی در اطرافمان روی داده است، ذهنمان به سمت اتباع "افغانی" کشیده شده است. هربار خواسته‌ایم تا ساختمانی را بسازیم به سراغ کارگران "افغانی" رفته‌ایم؛ کارگرانی اغلب با مزد کم‌تر و زور و بازوی قوی‌تر! کودکان کار "افغانی" همواره یکی از مسائلی بوده است که ذهن مددکاران اجتماعی را به خود مشغول ساخته است و لیستی که هرچقدر آن را ادامه دهیم، به نگاهی "حاشیه‌ای" و تنش‌زا از اتباع افغانستانی می‌رسیم. مسئله‌ای که ذهن کارشناسان فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی را به خود مشغول ساخته است...


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 9:21 |  لینک ثابت   • 

جمعه سی ام خرداد 1393

سفرنامه تاجیکستان (هشتم و پایانی): آرامگاه غریب رودکی

در این بخش از سفرنامه که واپسین بخش از سفرنامه تاجیکستان است، مسیر دسترسی از شهر پنجیکت به روستای پنجرود در شمال‌غربی تاجیکستان را شرح می‌دهم. رودکی، نخستین شاعر مشهور پارسی‌سرا در این روستا دفن است. بعد هم چگونگی بازگشت به شهر دوشنبه و بازگشت به ایران را بیان کرده‌ام.

این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و  فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, تاجیکستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 22:45 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه بیست و ششم خرداد 1393

رفتارهای نژادپرستانه با مهاجران افغانستانی

در چند روز اخیر، دو خبر از رفتارهای نامناسب ایرانیان با مهاجرین افغانستانی در رسانه‌های داخلی و خارجی منتشر شد. نخستین خبر مربوط به اواخر فروردین ماه بود که به تازگی به رسانه‌ها درز پیدا کرده و بر اساس آن، تعدادی از جوانان یک روستا در اطراف قزوین، به محل سکونت ده‌ها خانواده افغانستانی در این روستا حمله برده و ضمن ضرب و شتم برخی از ایشان، به خانه و اموال‌شان آسیب رسانده‌اند. بهانه این افراد، اتهام باردار کردن یک دختر دارای اختلال روانی توسط یک افغانستانی بود؛ اتهامی که هنوز اثبات نشده است...

این یادداشت را به تازگی در «انصاف‌نیوز» منتشر کرده‌ام.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:50 |  لینک ثابت   • 

جمعه شانزدهم خرداد 1393

جامعه‌شناسی گردشگری

در این نوشته، کتاب «جامعه‌شناسی گردشگری» نوشته یورگس آپوستلوپولوس را معرفی کرده‌ام که مجموعه‌ای از مقالات است که توسط بیژن شفیعی ترجمه شده است. ترجمه بسیار نامناسب به علاوه دست بردن‌های نامعقول مترجم در متن و اضافه کردن مطالبی از خودش بر کتاب، ایرادات عمده این کتاب است که در کنار معرفی، به آن پرداخته‌ام.

این نقد و بررسی را پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر کرده‌ام.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: گردشگری, معرفی کتاب
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 22:27 |  لینک ثابت   • 

دوشنبه دوازدهم خرداد 1393

سفرنامه تاجیکستان (7): پنجیکت

شهر تاریخی و مرزی پنجیکت در ولایت سُغد در شمال‌غربی تاجیکستان و نزدیک شهرستان سمرقند (ازبکستان) قرار دارد. در یک روز و دو شب حضورم در این شهر، از بازار سنتی، کوچه و خیابانهای شهر، شهر باستانی سَرَزم و آثارخانه (موزه) آن، آثارخانه مرکزی شهر، شهر باستانی پنجیکت، مسجدجامع بشارا، مدرسه دادخواه ولی و رودخانه زرافشان دیدن کردم. سفرنامه کامل را می‌توانید در ادامه بخوانید. همچنین عکسهای این بخش از سفرنامه را هم می‌توانید از اینجا دانلود کرده و ببینید. این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, تاجیکستان, آثار تاریخی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 16:7 |  لینک ثابت   • 

شنبه دهم خرداد 1393

به نام ایران‌دوستی، شوونیست فرهنگی شده‌ایم.

...سالها است به نام ایران‌دوستی و ملی‌گرایی و اصطلاحاتی کمابیش مشابه، چشم بر واقعیات بسته‌ایم. یعنی همه بخش‌های فرهنگ ایرانی درست است و در بهترین حالت خود قرار دارد؟ پس این همه گرفتاری‌ای که چه در طول تاریخ و چه امروزه به آن دچاریم، از کجا می‌آید؟...

این یادداشت را در سایت خبری فرارو منتشر کردم.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: تاریخ, افغانستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 23:34 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه سی ام اردیبهشت 1393

سفرنامه تاجیکستان (6) جشنهای 2500 ساله کورش‌کده: استروشن

در این بخش از سفرنامه، به شهر استروشن در ولایت سغد تاجیکستان پرداخته‌ام. ایرانی‌ها معمولاً این شهر را نمی‌شناسند. خودشان آنرا کورش‌کده می‌نامند و در سال 2003 جشنهایی به مناسبت دوهزار و پانصدمین سال بنیانگذاری این شهر به دست کورش برپا کردند. به تاریخ و فرهنگ ایران باستان بسیار دلبسته‌اند. از مُغ‌تپه و قلعه‌ای که بر روی آن به مناسبت جشنهای 2500 ساله ساختند، آثارخانه (موزه)، مدرسه کوک گنبز، بابا تغای ولی، مسجد حوض سنگی و برخی از دیگر جاهای دیدنی این شهر دیدن کردم...

این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, تاجیکستان, آثار تاریخی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:53 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1393

پاسداران تمدن 2500 ساله، با سلاح «حسادت»

این آخرین یادداشتم برای روزنامه توقیف‌شده قانون بود. دو روز پس از توقیف، بر روی وب‌سایت خبرگزاری قانون قرار گرفت. وب‌سایتی که اکنون آن هم تعطیل شده است.

چند سالی است بر اثر بی‌توجهی ایرانیان، مفاخر این کشور (در کنار دیگر داشته‌ها و میراث مادی و معنوی‌شان) به نام دیگر کشورها ثبت می‌شود. تنها پس از خبر این ثبت شدن‌ها، اندکی هیاهو به پا می‌کنیم و دوباره به خواب می‌رویم تا از صدای غارتی دوباره، از خواب برخیزیم و اندکی هیاهوی دیگر به پا کرده و باز بخوابیم. یک روز ابن‌سینا عرب می‌شود،..


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: تاریخ, افغانستان, گردشگری
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 10:53 |  لینک ثابت   • 

پنجشنبه هجدهم اردیبهشت 1393

سفرنامه تاجیکستان (5) خجند

...از سوی دیگرِ پنجشنبه بازار که بیرون آمدیم، به میدان سنگ‌فرش نسبتاً بزرگی رسیدیم. سمت راست، مرکز سودا (یا همان مرکز خرید) خواجه عبدالعزیز است که پاساژی است بزرگ. مسجد جامع شهر و آرامگاه شیخ مصلح‌الدین روبروی‌مان بود. کبوتران بسیاری در حیاط مسجد بودند و مردم هم عکس می‌گرفتند. البته گداها هم تعدادشان زیاد بود و خیلی هم سمج بودند. بیشتر گدایانش یا زن بودند یا دختر...
این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, تاجیکستان, آثار تاریخی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 15:42 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه شانزدهم اردیبهشت 1393

بررسی متون طنزآمیز عامیانه ایرانی

این کتاب حاصل انجام یک طرح پژوهشی مشترک توسط من و دکتر نعمت‌الله فاضلی است که در سال 1387 برای مرکز فرهنگ مردم صدا و سیما انجام دادیم. بخش‌های عمده‌ای از این کتاب پیش از انتشار حذف شد (به دلیل مغایرت با اخلاق عمومی جامعه یا مسائل دیگر) و آنچه باقی ماند کمی ناقص است. بخشی از انتقادات پایانی این معرفی نیز به همین مسائل مرتبط است.
این معرفی و نقد در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده است.
----------------------------
نعمت‌الله فاضلی و امیر هاشمی مقدم (1393)، بررسی متون طنزآمیز عامیانه ایرانی، تهران: نشر علم و مرکز تحقیقات صدا و سیما. 200 صفحه.
در اواخر دهه 40 و اوایل دهه 50 خورشیدی که برنامه فرهنگ مردم از رادیو پخش می‌شد، فرهنگیاران بسیاری از سراسر کشور هر آنچه درباره ادبیات عامیانه و فولکلور منطقه خودشان می‌دانستند، برای این برنامه نوشته و پست می‌کردند. حدود 40 سال بعد و در سالهای 1386 و 1387 بخش فرهنگ مردم که اکون دیگر زیرمجموعه صدا و سیما شده بود، تصمیم گرفت این متون را در اختیار پژوهشگران قرار دهد تا پیشنهاد دهند چگونه می‌توان بر اساس آنها برنامه‌هایی برای صدا و سیما ساخت. گروه قابل توجهی از این اسناد، مربوط به شوخی‌های عامیانه و طنزآمیز بود....


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: شخصی, معرفی کتاب
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 13:51 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه دهم اردیبهشت 1393

ورف‌چال، زن‌شاهی و طرد گردشگران

دوشنبه این هفته مراسم ورف‌چال و زن‌شاهی در روستای آب‌اسک مازندران برگزار شد. درباره‌اش زیاد خوانده و شنیده بودم. می‌دانستم اهالی چندان رغبتی به حضور گردشگران ندارند و همین موضوع، بهانه‌ای شده بود برای نوشتن یک مقاله. حتی چند سالی است روز برگزاری مراسم را هم پنهان نگه می‌دارند و حتی گاهی جابجا بیان می‌کنند. مثلاً شایعه می‌کنند جمعه هفته دیگر، اما همین هفته برگزار می‌شود. دلیل اصلی‌اش هم اخلالی بود که گردشگران غربیه در این مراسم به وجود می‌آوردند.

این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, گردشگری, استان مازندران, باورها و رسوم محلی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 14:7 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه نهم اردیبهشت 1393

یکصدمین سفرنامه: سفرنامه تاجیکستان (4) انتخابات در راه

(توضیح: در این بخش از سفرنامه به جز برداشت شخصی‌ام از مسائل سیاسی تاجیکستان و نیز شرح چگونگی تخریب وجهه ایرانی‌ها نزد تاجیکان توسط پیمانکاران عمرانی، نکته چندان دیگری بیان نشده و بنابراین چنانچه بیشتر علاقمند به آثار تاریخی و فرهنگی این کشور هستید، چیزی در این بخش دستگیرتان نخواهد شد)...

این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, تاجیکستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 16:10 |  لینک ثابت   • 

یکشنبه هفتم اردیبهشت 1393

مردم‌نگاری یک جوانمرگ

روستای جغدان در چهارمحال و بختیاری (که درباره‌اش مفصل در همین وب‌سایت نوشته‌ام و می‌توانید در اینجا بخوانید) قرار دارد. یک هفته پیش از نوروز 93، فرزند 19 ساله گله‌دار روستا که همراه با پدر و دیگر برادرانش گله را در گرمسیر (ایذه و رامهرمز) می‌چراندند، اشتباهاً مقداری محلول سم به جای آب خورد و به کما رفت. بنابراین در روزهای پیش از نوروز صحبت درباره وی که در بیمارستان اهواز بستری شده بود، دهان به دهان می‌چرخید. بامداد روز دوم نوروز، صدای لیک (Lik= جیغ) از خانه‌شان بلند شد. همه اهالی فهمیدند که ماجرا از چه قرار است و بنابراین بسیاری از افراد به خانه گله‌دار رفتند. دیگر واضح بود که عید و شادی‌هایش به پایان رسیده است...
این مطلب پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان چهارمحال و ب, باورها و رسوم محلی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 14:13 |  لینک ثابت   • 

جمعه پنجم اردیبهشت 1393

مصاحبه با مهرداد پارسا، رایزن فرهنگی ایران در تاجیکستان

صبح روز هفتم آبان 1392 به رایزنی فرهنگی ایران در خیابان رودکی تاجیکستان مراجعه کرده و از کارکنان خواستم اجازه بدهند با جناب رایزن دیداری داشته باشم. گفتند خبر رسیده که پدرشان دیشب از دنیا رفته و بنابراین امروز می‌خواهند به ایران بروند و وقت ندارند. اما خود رایزن که از موضوع مطلع شد، دعوتم کرد به اتاقش و برخلاف تصورم، با روی باز پذیرا شد. جوانی تقریباً 8-37 ساله که پیراهن مشکی به تن کرده و ته‌ریشی بر صورت داشت. مرگ پدرش را تسلیت گفتم و اجازه خواستم که بیش از این مزاحمش نشوم. اما گفت چون پرواز ایران بعدازظهر است، می‌توانیم گفتگویی با یکدیگر داشته باشیم. راستش این توان روحی بالایی که داشت برایم جالب بود. بنابراین فرصت را مغتنم شمرده و مصاحبه‌ای ترتیب دادم که در پی می‌آید و البته ایشان نیز با حوصله به پرسشهایم پاسخ داد...
این مصاحبه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: تاجیکستان
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 14:56 |  لینک ثابت   • 

چهارشنبه سوم اردیبهشت 1393

پانصدمین مطلب وبلاگ: سفرنامه تاجیکستان (3): اسلام در تاجیکستان

روز سوم: صبح ساعت 6 از فشار دستشویی بیدار شدم و این دستشویی رفتن‌ها در طول روز ادامه داشت. ساعت 8 رفتم به طرف بازار. بین سامانی (یعنی همان مجسمه امیراسماعیل) با بازار صدبرگ، رستوران ایرانی «من و تو» بود. سری زدم تا ببینم چه خبر است. مدیرش شخصی بود به نام آقای ماهی‌صفت (البته نه آن کمدین معروف). از همه مهمتر برای من این بود که دستشویی‌اش شیلنگ آب داشت و همین باعث شد در این چند روز، چندین وعده غذایی‌ام را آنجا بخورم...
این سفرنامه پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشر شده بود.
پی نوشت: این پانصدمین مطلب وبلاگم است که در طول این 10 سال نوشته‌ام. یعنی به‌طور متوسط هر هفته بیش از یک مطلب.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: سفرنامه, تاجیکستان, دینی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 22:26 |  لینک ثابت   • 

سه شنبه دوم اردیبهشت 1393

آقا شاه‌بالو

آرامگاه آقاشاه‌بالو در روستای آهودشت در بخش چمستان شهرستان نور قرار دارد. برای رسیدن به این آرامگاه باید سه کیلومتر از شهر چمستان به سوی آمل رفت و سپس از سمت چپ (ضلع شمالی) جاده به روستای آهودشت وارد شد. گورستانی قدیمی در این روستا قرار دارد که گنبد آجری نوک‌تیز آقاشاه‌بالو در گوشه‌ای از آن دیده می‌شود...
این گزارش سفرنامه مانند پیش از این در وب‌سایت انسان‌شناسی و فرهنگ منتشرشده بود.


ادامه نوشتار

برچسب‌ها: استان مازندران, آثار تاریخی
نوشته شده توسط امیر هاشمی مقدم در 14:32 |  لینک ثابت   • 
نوشته‌های قدیمی‌تر